جهان‏بينى‏ :باب احسان  به پدر و مادر--1 «ِبالْوَالِدَيْنِ » چند تا نكته؟ تاچهل تا نكته درمى آورم، از يك آيه برايمان تفسير كن‏...

://hosein128.ir- پایگاه شخصی   ​

 https://safarzade.blog پردایش اربعین حسینی

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيم‏-الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمين‏

قَالَ رَبّ‏ اشْرَحْ‏ لِى‏ صَدْرِى‏* وَيَسّرْ لِى أَمْرِى* وَاحْلُلْ عُقْدَةً مّن لّسَانِى* يَفْقَهُواْ قَوْلِى‏

«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ‏»

اللهمَّ کُن لولیَّک الحُجةِ بنِ الحَسَنِ صَلَواتُکَ عَلَیهِ وَ عَلی ابائهِ فی هذهِ السّاعةِ، وَ فی کُلّ ساعَة وَلیّا وَ حافظاًوقائِداً وَ ناصِراًوَ دَلیلاً وَ عَیناً حَتّی تُسکِنَهُ اَرضَکَ طَوعاً وَ تُمَتّعَهُ فیها طویلا 

اللهم عجل لولیک الفرج اللهم فانصر الخامنی الکفار و الیهود و المنافقین علیهم الْكُفَّارِ وَ الْمُنَافِقِينَ‏ وَ النَّاكِثِينَ وَ الْقَاسِطِينَ وَ الْمَارِقِينَ اللهم الظالمین بالظالمین وَ اغْلُظْ عَلَيْهِم‏ اللهم وَفَّقَنَا وَ إِيَّاكُمْ لِمَا يُحِبُّ وَ يَرْضَى‏.

0. جهان‏بينى‏ :باب احسان  به پدر و مادر--1
1. «ِبالْوَالِدَيْنِ » چند تا نكته؟ تاچهل تا نكته درمى آورم، از يك آيه برايمان تفسير كن‏...
2. «ِبالْوَالِدَيْنِ » بِ يعنى چه؟ اين بِ يعنى احسان با دست خودت باشد. به قول ما طلبه‏ها باء الصاق، يعنى پدر و مادر را به كهريزك و به سالمندان نفرست. با دست خودت ببر، برنج و روغن درِ خانه‏شان نفرست، اگر درِ خانه‏اش پول بفرستى اين‏ «بِالْوَالِدَيْنِ» نيست
3. «وَ الَى الوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا» است، «الى» يعنى به سوى، نگفته «الَى وَالِدَيْنِ» گفته‏ «بِالْوَالِدَيْنِ» يعنى خودت قاشق غذا را دهان بابا و ننه پير بگذار. يعنى احسان با دست خودت باشد.
4. والدين، چرا گفته الوَالِدَيْنِ ، نگفته: «بالابوين» اب يعنى پدر، ابوين يعنى پدر و مادر، اما والدين با ابوين فرق مى‏كند، اب شامل پدر زن هم مى‏شود، به پدر زن هم مى‏گويند اب، به معلم هم مى‏گويند اب، به عمو هم مى‏گويند اب، كلمه اب به پدر مى‏گويند به عمو مى‏گويند به پدر زن مى‏گويند به معلم هم مى‏گويند، اما والدين را به هيچ كس جز پدر و مادر نمى‏گويند، اين گفته‏ «بِالْوَالِدَيْنِ» يعنى والدين حساسيت دارد وگرنه مى‏گفت «بالابويه»
5. احسان، نه انفاق. نگفته: «بِالْوَالِدَيْنِ انفَاقَا» اگر مى‏گفت انفاق يعنى پول بده، گاهى پدر و مادر پول نمى‏خواهند، وضع مالى‏شان خوب است، محبت مى‏خواهند.
6. هر نوع احسان، چرا؟ اگر مى‏گفت: «وَبِالْوَالِدَيْنِ الاحسان» يعنى احسان خاص، مثل اينكه بگوييم «الرجل» يعنى آن مرد خاص، اما مى‏گوييم رجل يعنى مرد، هركه مى‏خواهد باشد، نگفته «وَبِالْوَالِدَيْنِ الاحسان» گفته «احساناً» كه شامل همه رقم مى‏شود، هرنوع احسان باشد، احسان بدون الف و لام است، چون بدون الف و لام است شامل همه مى‏شود.
7. «وَ بِالْوالِدَيْنِ‏ إِحْساناً»*زمان ندارد، ببين واجبات ديگر زمان دارد، مثلا نماز زمان دارد، قرآن مى‏گويد كه: «وَأَوْصَانِى بِالصَّلَاهِ وَالزَّكَاهِ مَا دُمْتُ حَيًّا» (مريم/ 31) «مَا دُمْتُ حَيًّا»، مادامى كه‏ «حَيًّا» حيات دارند، نماز تا زنده‏اى، روزه زمان دارد مى‏گويد: «أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ» (بقره/ 187) تا شب، روزه تا شب، شب بايد افطار كرد، حج زمان دارد، «أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ» (بقر/ 203) «فِى أَيَّامٍ»، زكات مى‏گويد «يَوْمَ حَصَادِهِ» (انعام/ 141) آن روزى كه درو مى‏كنى، چيزهاى ديگر خيلى‏ها، «إِلَى غَسَقِ اللَّيْلِ» (اسراء/ 78) بعضى عبادت‏ها زمان دارد، اما نگفته‏: «بِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا» تا سى سالگى، تا چهل سالگى، نگفته تا زنده‏اى،
8. بعد از مرگ هم مى‏توانيم احسان كنيم؟ بله، چطور؟ قالى را وقف مى‏كنم از خانه‏ام يك قالى مى‏برم در مسجد، مى‏گويم اين قالى وقف مسجد، ثواب اين وقف مالِ پدرم، بعد هم من خودم مى‏ميرم، بابايم مُرده، خودم هم مُردم، اما من با اينكه مُردم چون چيزى را وقف كردم، ثواب اين به پدر و مادرم مى‏رسد. زمان ندارد.
9. تكرار شده، «وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا» چهار بار در قرآن آمده‏ (بقره/ 83) (نساء/ 36) (انعام/ 151) (اسراء/ 23) اين تكرار يعنى اهميت دارد.
10. كلمه‏ «قَضَى» آمده، نگفته: «قال الله ... وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا»، نگفته قَالَ، امَرَ، حَكَمَ، گفته‏ «وَقَضَى رَبُّكَ» (اسراء/ 23) «قَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا» (اسراء/ 23) اين‏ «قَضَى» فرق مى‏كند، «قَضَى» براى قضاوت است، قضاوت دستورى است كه ديگر برنمى گردد، حرف ممكن است برگردد، دستور ممكن است جايش عوض شود، دستورها عوض شود، اگر مى‏گفت: «قال الله»، «امر الله» خدا امر كرده، مى‏گويد «قَضَى»، قضاوت يعنى اين قانون قابل برگشت نيست،
11. «قَضَى» يعنى قابل برگشت نيست، يعنى دستورى است كه قابل برگشت نيست، بعد هم نمى‏گويد «قَضَى» (الله) «رَبُّكَ» اين‏ «رَبّ» يعنى مربّى تو است، يعنى آن كسى كه مربى تو است قضاوت كرده،
12. «قال الله ... وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا» يعنى اگر مى‏خواهى خودت رشد كنى، راه رشد احسان به والدين است، يعنى احسان به والدين گامى است براى رشد خودت، تو كه خم شدى دست بابايت را بوسيدى، هم احسان به بابا است هم تواضع خودت شكوفا مى‏شود، ادب خودت شكوفا مى‏شود.
13. احسان گامى براى رشد است، چون گفته‏ «رَبُّكَ»، «رَبّ» يعنى مربّى، رشد.
14. وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا» - كنار توحيد است، احسان به والدين در كنار توحيد است. مى‏گويد خداوند قضاوت كرده كه‏ «أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ» (اسراء/ 23) فقط بنده خدا باشيد، يكتاپرست، بعد از يكتاپرستى گفته احسان. يعنى احسان به پدرو مادر كنار توحيد است.
15. از أبى ولّاد حنّاط (گندم فروش)، گويد:1- از امام صادق علیه السلام) پرسيدم از قول خدا عز و جل (23 سوره اسراء): «و به والدين احسان  كنيد» اين احسان  چيست؟
16. فرمود: احسان  اين است كه به خوشى با آنها يار باشى و آنها را واندارى كه آنچه را نياز دارند از تو بخواهند و اگر چه توانگر باشند (يعنى حوائج آنها را نگفته فراهم كنى) مگر نيست كه خدا عز و جل مى‏فرمايد (92 سوره آل عمران): «به احسان  كردن نرسيد تا آنكه از آنچه دوست داريد انفاق كنيد»
17. گويد: سپس امام صادق علیه السلام) فرمود: و اما قول خدا عز و جل (23 سوره اسراء): «اگر چنانچه يكى از آنها يا هر دو نزد تو به دوران پيرى رسيدند به آنها اف مگو و با آنها درشتى مكن» فرمود: يعنى اگر تو را به تنگ آوردند به آنها مگو اف و اگر تو را زدند با آنها درشتى مكن، فرمود: «و به آنها با احترام سخن بگو» فرمود: يعنى اگر تو را زدند به آنها بگو: خدا شما را بيامرزاد،
18. اين‏است گفتار كريمانه و محترمانه، فرمود: «از روى مهربانى در برابر آنها زبونى و فروتنى كن» فرمود: يعنى چشم به آنها خيره مكن و جز با مهر و دلسوزى به آنها نگاه مينداز و آواز خود را بر آواز آنها ميفراز، و دست بالاى دست آنها مدار و بر آنها پيشى مگير.
19. 2- امام صادق علیه السلام) مى‏فرمود: مردى نزد پيغمبر (صل الله علیه واله وسلم) آمد و گفت: يا رسول اللَّه، به من سفارشى فرما، در پاسخ فرمود: چيزى را با خدا شريك مگير گرچه به آتش سوخته و شكنجه شوى جز آنكه دلت وابسته به ايمان به خداى واحد باشد و پدر و مادر خود را فرمانبر باش و به آنها احسان كن چه زنده باشند و چه مرده و اگر به تو فرمان دهند از خاندان و دارائى خود دست بكش، دست بكش زيرا اين از ايمان است.
20. 3- فرمود: روز قيامت چيزى چون كبّه آيد و پشت مؤمن را هُل دهد تا او را به بهشت درآورد و گفته شود كه اين احسان است.
21. 4- از منصور بن حازم، گويد: به امام صادق علیه السلام) گفتم: كدام عمل افضل است؟ فرمود: نماز در وقتش و احسان  به پدر و مادر و جهاد در راه خدا عز و جل.
22. 5- از امام كاظم علیه السلام) كه مردى از رسول خدا (صل الله علیه واله وسلم) پرسيد، حقّ پدر بر فرزند چيست؟
23. فرمود: او را به نام و جلو او راه نرود و پيش از وى ننشيند و وسيله دشنام به او را فراهم نكند.
24. 6- راوى گويد: من خدمت امام صادق علیه السلام) بودم كه به عبد الواحد انصارى در باره احسان  به والدين كه در قول خدا عز و جل «بالوالدين احسانا» هست بياناتى مى‏فرمود: ما پنداشتيم بيانات آن حضرت در تفسير آيه‏اى است كه راجع به سفارش پدر و مادر در سوره بنى اسرائيل نازل شده است كه فرموده (آيه 23) «حكم كرده پروردگارت كه جز او را نپرستيد و به پدر و مادر احسان  كنيد»
25. چون بعد از اين شد (و فرصتى رخ داد) من از آن حضرت (آيه مورد استناد را) پرسيدم، در پاسخ فرمود: آن آيه كه مورد استناد من بوده است، آن آيه‏اى است كه در سوره لقمان است (نه آيه بنى اسرائيل) (14 و 15): «ما سفارش كرديم انسان را در باره پدر و مادرش (به نيكى) (و تأكيد بيشترى كه از اين دو آيه استفاده مى‏شود در اين جمله است كه:) «و اگر با تو به سختى مبارزه كردند كه شريك من سازى چيزى را كه ندانى از آنها اطاعت مكن».
26. اين جمله دوم سوره لقمان «اگر با تو مبارزه كنند كه به من شريك سازى آنچه را ندانى از آنها فرمان مبر» براستى كه اعظم است از صرف اين كه دستور بدهد به صله و پيوست با آنها و رعايت حق آنها در هر حال (براى جلب توجه به مضمون اين جمله، آن را باز تكرار مى‏كنند) «وَ إِنْ جاهَداكَ عَلى‏ أَنْ تُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ» پس امام علیه السلام) فرمود: نه، بلكه در اين جمله فرمان مى‏دهد به صله و احترام و حفظ حق پدر و مادر و اگر مبارزه كنند با او برشرك، نيفزوده به‏حق پدر و مادر جز عظمت بزرگى.
27. 7- از محمد بن مروان كه امام صادق علیه السلام) فرمود: چه مانعى است هر مردى از شماها را كه احسان  كند به پدر و مادرش، زنده باشند يا مرده، از طرف آنها نماز بخواند و از طرف آنها صدقه بدهد و از طرف آنها حج كند و از طرف آنها روزه بدارد و آنچه كرده است از آن آنها باشد و مانند آنها را هم به خود او بدهند و خدا عز و جل به احسان  و صله او خير فراوانى افزايد.
28. 8- از معمر بن خلاد، گويد: به امام رضا علیه السلام) گفتم: من براى پدر و مادرم دعا كنم هر گاه مذهب حق را نشناسند؟
29. فرمود: براى آنها دعا كن و از طرف آنها صدقه بده و اگر زنده‏اند و به مذهب حق نيستند با آنها سازش و مدارا كن، زيرا رسول خدا (صل الله علیه واله وسلم) فرمود: به راستى خدا مرا به رحمت و مهربانى فرستاده نه به ناسپاسى و عقوق.
30. 9- از امام صادق علیه السلام) كه مردى نزد پيغمبر آمد و گفت:يا رسول اللَّه، به كه احسان  كنم؟ فرمود: به مادرت، گفت سپس به كه؟ فرمود: به مادرت گفت: پس از آن به كه؟ فرمود: به مادرت گفت: سپس به كه؟ فرمود: به پدرت‏...مردى مادرش را به دوش گرفته طواف مى‏داد، پيامبر را در همان حالت ديد، پرسيد: آيا حقّ مادرم را ادا كردم؟ فرمود: حتّى حقّ يكى از ناله‏هاى زمان زايمان را ادا نكردى.
31. از پيامبراكرم صلى الله عليه و آله سؤال شد: آيا پس از مرگ هم احسانى براى والدين هست؟ فرمود:آرى، از راه نماز خواندن براى آنان و استغفار برايشان و وفا به تعهّداتشان و پرداخت بدهى‏هايشان و احترام به دوستانشان.
32. مردى از پدرش نزد پيامبر شكايت كرد. حضرت پدر را خواست و پرسش نمود، پدر پير گفت: روزى من قوى و پولدار بودم و به فرزندم كمك مى‏كردم، امّا امروز او پولدار شده و به من كمك نمى‏كند. رسول خدا صلى الله عليه و آله گريست و فرمود: هيچ سنگ و شنى نيست كه اين قصه را بشنود و نگريد! سپس به آن فرزند فرمود: «انتَ و مالُك لَابيك‏» تو و دارايى‏ات از آنِ پدرت هستيد.
33. گستره‏ى معناى والدين . والدين، تنها پدر و مادر طبيعى نيستند. در برخى احاديث، پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و اميرالمؤمنين عليه السلام پدر امّت به حساب آمده‏اند. «أنا و علىّ ابوا هذه الامّة»
34. خدمتگزارى و احسان به پدر و مادر، از اوصاف موحّد واقعى است. «الّاتعبدوا الّا ايّاه و بالوالدين احساناً»
35. وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا» ببينيد شما ساده ترين كلمات قرآن را وقتى مى‏خواهى پاى تفسيرش بنشينى، چند دقيقه كشيد اين تفسير را گفتيم؟ چهار دقيقه، پنج دقيقه، اگر در هر مسجدى، در هر دانشگاهى، بين دو نماز يك آيه تفسير شود دو تا سه تا نكته در آن گفته شود، دانشجوى ما وقتى فارغ التحصيل مى‏شود چمران و رجايى از آن درمى‏ايد،
36. مسجدى‏هاى ما بسيج شوند، الآن مسجدهاى ما، هشتاد سال است مى‏گويد مى‏گوييم آمين يعنى چه، مى‏گويد نمى‏دانم يعنى چه. هشتاد سال مى‏گويد (آمين) آخرش هم نمى‏فهمد (آمين) يعنى چه. تحصيلكرده مى‏گويد «غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ» (حمد/ 7) مى‏گوييم‏ «الْمَغْضُوبِ» يعنى چه مى‏گويد نمى‏دانم‏ «الضَّالِّينَ» يعنى چه، نمى‏دانم يعنى چه. همينطور مى‏گويد. خيلى آبكى‏ است.
37. يك مقدارى، «اقْرَأْ» قرآن بخوان، منتهى با تفسير، اين تفسيرش هم با تأنى باشد. با اينكه پيغمبر مى‏دانست امام حسين مى‏رود زير سمِ اسب و فاطمه زهرا سيلى مى‏خورد نگفت: خدايا «ان قوم اتخذوا اهل بيتى مظلوما» گفت: «هذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورا» (فرقان/ 30)
38. خدايا، روز به روز بر ايمان ما، بر عقل و علم ما، بر اخلاص و عمق و بركت كار ما بيفزا. ما را نسبت به خودت، معرفت ما را نسبت به خودت روز به روز بيشتر بفرما. كشور، رهبر، دولت، امت، نسل، ناموس، مرز، انقلاب، آبرو، هرچه كه به ما داده‏اى در پناه آقا امام زمان حفظ بفرما.
39. الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمين‏ ‏
40. «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ‏»«والسلام عليكم و رحمه الله و بركاته»