هفتاد گناه زبان  !    در روایت آمده بیشترین افرادی که به جهنم می روند به خاطر زبان شان است. هفتاد گناه پای زبان  می نویسند. این هفتاد گناه چیست ؟

​​​​​

https://hosein128.ir=- پایگاه شخصی   ​​

 https://safarzade.blog پردایش اربعین حسینیب

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيم‏-الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمين‏

«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ

اللهمَّ کُن لولیَّک الحُجةِ بنِ الحَسَنِ صَلَواتُکَ عَلَیهِ وَ عَلی ابائهِ

فی هذهِ السّاعةِ، وَ فی کُلّ ساعَة وَلیّا وَ حافظاًوقائِداً وَ ناصِراًوَ دَلیلاً

وَ عَیناً حَتّی تُسکِنَهُ اَرضَکَ طَوعاً وَ تُمَتّعَهُ فیها طویلا 

اللهم عجل لولیک الفرج اللهم فانصر الخامنی الکفار و الیهود و المنافقین علیهم

الْكُفَّارِ وَ الْمُنَافِقِينَ‏ وَ النَّاكِثِينَ وَ الْقَاسِطِينَ وَ الْمَارِقِينَ اللهم الظالمین بالظالمین و

َ اغْلُظْ عَلَيْهِم‏ اللهم وَفَّقَنَا وَ إِيَّاكُمْ لِمَا يُحِبُّ وَ يَرْضَى‏..

هفتاد گناه زبان  !   

0. در روایت آمده بیشترین افرادی که به جهنم می روند به خاطر زبان شان است.
1. هفتاد گناه پای زبان  می نویسند. این هفتاد گناه چیست ؟
2. خداوند در قرآن کریم به نعمت زبان  اشاره فرموده و می فرماید: «الرَّحْمنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ خلق الانسان عَلَّمَهُ الْبَیانَ»
3. زبان  عمده ترین وسیله ای است که مردم به کمک آن با یکدیگر ارتباط فکری برقرار می کنند و ایجاد تفاهم و انتقال مفاهیم از طریق زبان  صورت می گیرد. در یک جمله زبان  ملاک ارزش و معرف شخصیت انسان و ترازوی عقل اوست.
4. شخصیت هر کس : حضرت علی ـ علیه السلام ـ می فرماید: «المرءُ مخبوء تحت لسانه؛ شخصیت هر کس در پی زبان  اوست» زبان  با تمام فوائدی که برایش ذکر می شود مفاسد و آفاتی نیز دارد که باید آنها را شناخت تا با کنترل زبان ، از ابتلاء به آن آفات پیشگیری و اجتناب ورزید.
5. مسخره کنند، در قرآن کریم آمده است: ای کسانی که ایمان آورده اید نباید قومی قوم دیگر را مسخره کند، شاید آنها از اینها بهتر باشند، و نباید زنانی زنان دیگر را مسخره کنند، شاید آنها از اینها بهتر باشند.از یکدیگر عیب مگیرید، و به همدیگر لقبهای زشت مدهید، چه ناپسندیده است نام زشت پس از ایمان. و هر که توبه نکرد آنان خود ستمکارند.»
6. هربدگوی عیبجویی : خداوند در آیه دیگر می فرماید: وای بر هربدگوی عیبجویی.« وَیْلٌ لِّكُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَةٍ.»
7. ^{راه نجات در چیست ؟ حفاظت اززبان ...}
8. شخصی به رسول صلي الله عليه وآله : عرض کرد که: راه نجات چیست؟ فرمود: زبان  خود را نگاه دار.⁶ و دیگری عرض کرد که: از چه چیز بیشتر بر من ترسیده شود؟ زبان  او را گرفت و فرمود: این و فرمود بیشتر چیزی که مردمان را داخل جهنم می کند زبان  است و شهوت.
9. حضرت علی ـ علیه‎ السلام ـ می فرماید:«به خدا سوگند، باور نمی کنم بنده ای زبان ش را حفظ نکند تقوائی سودمند به دست آورد.»
10. بیشترین مردم در جهنم - پیامبر اکرم می فرماید: «بیشترین مردم به خاطر گناه و آفت زبان  به جهنم می روند.» که در اینجا به بعضی از آنها اشاره می کنیم.
11. محافظت از دوچیز- در روایتی داریم که حضرت رسول ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: «هر که متعهد شود محافظت آنچه میان دو فک اوست که زبان  باشد، و آنچه میان دو پای اوست، من از برای او بهشت را متعهد می شوم»
12. گناهان زبان  :
13. 1.غیبت. «ذكرك اخاك بما يكره» لا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوه.حجرات 12
14. 2-3.نمیمه. نمام، نم ينم نما و نميما و نميمة.«مَنْ مَشَى فِى نَمِيمَهٍ‏ بَيْنَ اثْنَيْنِ سَلَّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِى قَبْرِهِ نَاراً تُحْرِقُهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَهِ وَ إِذَا خَرَجَ مِنْ قَبْرِهِ سَلَّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ تِنِّيناً أَسْوَدَ يَنْهَشُ لَحْمَهُ حَتَّى يَدْخُلَ النَّارَ» (ثواب‏الأعمال/ ص 284). كسى كه حركت مى‏كند و سخن چينى مى‏كند، بين دو نفر را به هم مى‏زند، فتنه به وجود مى‏آورد.
15. 4. دروغ. . قَالالْحَسَنُ الْعَسْكَرِيُّ (علیه السلام): جعلت الخبائث كلها في بيت و جعل مفتاحها الكذب‏ .حتي خطرناك تر از زنا شمرده شده است. با دروغ شَجَرَةُ الْخُلْدِ آدم از بهشت خارج شد. إِنَّ اللّهَ لا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذّابٌ‏ غافر/ 28.
16. 5.دو زبانی. بَشِّرِ الْمُنافِقِينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً: عذابى دردناك كه الم آن نامتناهى است. مراد از نفاق، دوروئى و دو زبان ى است، به اين طريق كه در حضور كسى او را مدح و ستايش كنى و اظهار دوستى نمائى و حال آنكه قلب با لسان تو موافق نباشد، و اين صفت از جمله مهلكات عظيمه مى‏باشد. (نساء/138)
17. 6. بهتان و افتراء. إِنَّ الَّذِينَ جاؤُ بِالْإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ لا تَحْسَبُوهُ شَرًّا لَكُمْ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ مَا اكْتَسَبَ مِنَ الْإِثْمِ وَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ مِنْهُمْ لَهُ عَذابٌ عَظِيمٌ (نور/11) آيه از طريق اهل سنت رسيده در باره عايشه است ، مبنى بر عظمت این است آنان كه اين خبر هتك آميز را گفته و نشر مى‏دهند گناه بزرگى مرتكب شده و بنفاق محكوم گشته و سيرت كفر و نفاق درونى آنان در قيامت بظهور خواهد رسيد و بعقوبت هميشگى گرفتار خواهند شد.
18. 7. قذف. فى حديث هلال بن أمية «أنه‏ قَذَف‏ امرأته بشريك» القَذْف‏ هاهنا: رمى المرأة بالزنا، أو ما كان فى معناه. و أصله الرّمى، ثم استعمل فى هذا المعنى حتى غلب عليه. يقال: قَذَف‏ يَقْذِف‏ قَذْفاً فهو قاذِف‏. و قد تكرر ذكره فى الحديث بهذا المعنى. وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ- (احزاب/33) قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صل الله علیه وآله وسلم): مَنْ رَمَى مُحْصَناً أَوْ مُحْصَنَةً أَحْبَطَ اللَّهُ عَمَلَهُ وَ جَلَدَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ ثُمَّ يُومَرُ بِهِ إِلَى النَّارِ ثواب‏الاعمال، ص 285. مقدار حد قذف‏: قَالَ الصَّادِقُ (عليه السلام): إِذَا قَذَفَ الرَّجُلُ الرَّجُلَ فَقَالَ إِنَّكَ لَتَعْمَلُ عَمَلَ قَوْمِ لُوطٍ تَنْكِحُ الرِّجَالَ قَالَ يُجْلَدُ حَدَّ الْقَاذِفِ ثَمَانِينَ جَلْدَةً كافى، ج 7، ص 208. قَالَ الصَّادِقُ (عليه السلام): مَنِ افْتَرَى عَلَى مُسْلِمٍ ضُرِبَ ثَمَانِينَ يَهُودِيّاً كَانَ أَوْ نَصْرَانِيّاً أَوْ عَبْداً تهذيب‏الاحكام، ج 10، ص 73.
19. 8. افشاء اسرار مؤمن.  إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّواْ الأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُم بَيْنَ النَّاسِ أَن تَحْكُمُواْ بِالْعَدْلِ إِنَّ اللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُم بِهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ سَمِيعاً بَصِيراً (نساء، 58) اسرار دیگران نزد ما امانت است حق بازگو کردن به دیگران را نداریم والا خانت کردیم:  إفشاء أسرار المؤمنين إليهم، و عن كل ما من شأنه أن يكون مضرة بالمؤمنين. خداوند افشاء اسرار مسلمانان را براى كفّار حرام فرموده است چه ممكن است بنام دوستى با مسلمانان از او اسرارى كشف كنند و به بيگانگان بگويند و اين جاسوسى موجب زيان جامعه اسلامى گردد. جنگي اسلام: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَخُونُوا اللّهَ وَ الرَّسُولَ وَ تَخُونُوا أَماناتِكُمْ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ‏ انفال/ 27. رازدارى و حفظ اخبار امنيّتى وظيفه مسلمانان است و افشاى اسرار آنها حرام است. إِذا جاءَهُمْ أَمْرٌ ... أَذاعُوا بِه: بِالْأَمَانَه»، «إذا حدثك إنسان و التفت إليه فهو أمانه» (شرح نهج‏البلاغه/ ج 18/ ص 177) در كوچه به شما رسيده حرفى مى‏زند بعد جدا مى‏شود. همين حرف‏ امانت‏ است. شما حق ندارى بگويى فلانى به من چه گفت؟ عكس‏ها امانت است. خوب بابا من يك حرفى را خواستم خصوصى به تو بگويم. راضى نبودم اين حرف را ديگران بشنوند. يك حديث برايتان بخوانم. «الْمَجَالِسُ بِالْأَمَانَهِ» (بحارالانوار/ ج 72/ ص 465) حديث است. يعنى مجلس‏ امانت‏ است. در يك جلسه يك چيزى شنيدى، شما حق ندارى هرچه شنيدى جاى ديگر نقل كنى. آدمى كه حرف‏هايى كه در يك جلسه مى‏شنود، مى‏رود جاى ديگر نقل مى‏كند اين خائن است. «الْمَجَالِسُ بِالْأَمَانَهِ» حديث است. مجلس‏ امانت‏ است. حالا من با تو نشسته بوم، يك دسته گلى آب دادم، بيمار اسراري را كه حاضر نيست به هيچ كس بگويد به پزشك مي‏گويد افشاي اين اسرار خيانت در امانت‏ است. حتي توصيه شده است كه‏ وضعيت مريض را طوري در پرونده بنويسيد، كه پرستاران هم متوجه نشوند. (با رمز):قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صل الله علیه وآله وسلم: لِلْمُنَافِقِ ثَلاثُ عَلامَاتٍ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَ إِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَ إِذَا ائْتُمِنَ خَانَ‏ من‏لايحضره‏الفقيه، ج 4، ص 358.: خيانت‏ در امانت‏ شامل كتمان علم، حرفه وحقّ، تصاحب اموال مردم، اطاعت از رهبران غير الهى، انتخاب همسر يا معلّم نااهل براى فرزندان و ... مى‏شود.:امام باقر وامام صادق عليهما السلام فرمودند: اوامر ونواهى خدا امانت‏هاى الهى است.: امام صادق عليه السلام در تفسير اين آيه فرمود: خداوند امر فرموده كه هر امامى آنچه در نزدش است به امام بعد از خود بسپارد.: امانت سه گونه است: الف) ميان انسان وخدا. (وظايف وواجباتى كه بر انسان تعيين شده است.) ب) ميان انسان و ديگران. (اموال يا اسرار ديگران نزد انسان) ج) ميان انسان و خودش. (مثل علم و عمر و قدرت كه در دست ما امانتند.)
20. 9. دشنام: 3. دشنام ندادن‏:لا تَسُبُّوا الَّذينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ‏ انعام/ 108. يعنى قبائح و نواقص بت‏ها و معبودين مشركين را يادآورى نكنيد. زيرا آنان اعمال تعصب مى‏كنند و در باره خدا سخنانى ناروا مى‏گويند. و چون مقام خداى تعالى با بتهاى مشركين طرف قياس نيست لذا اين عمل بر ضرر شما مسلمين تمام مى‏شود. چنانكه ميفرمايد: (فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ) بهمين علت است كه قَالَ أَمِيرُ الْمُومِنِينَ (علیه السلام): إِنِّي أَكْرَهُ لَكُمْ أَنْ تَكُونُوا سَبَّابِين‏ نهج‏البلاغه، خطبه 206. وحضرت موسى بن جعفر عليه السّلام ميفرمايد: هيچ دو نفرى به يكديگر دشنام نمى‏دهند مگر اينكه مرتبه كسى كه بالاتر است بقدرى پايين ميايد تا برسد بمرتبه آن كسى كه پايين‏تر باشد.
21. 10.لعن و نفرین. 4- جايگاه لعن و نفرين در قرآن‏:چون راه اول راه نفرين نيست. راه اول منطق است. استدلال است. راه اول معجزه است. اگر كسى با استدلال و برهان و معجزه پيچش باز نشد، اين ديگر آن طبقه آخرى نفرين است. حضرت نوح آخر عمرش نفرين كرد. گفت: «لا تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكافِرينَ دَيَّاراً» (نوح/ 26) خدا يكى از اينها را باقى نمى‏گذارد. چرا؟ به خاطر اينكه من ديگر شبانه روز اينها را خواندم و اينها گوش ندادند. ديگر من خسته شدم‏.. وَ لا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ ...« الأنعام /108»  و به (معبود) كسانى كه غير خدا را مى‏خوانند ناسزا نگوييد كه آنان نيز از روى جهل و دشمنى به خداوند ناسزا مى‏گويند. ما اين گونه عمل هر امّتى را برايشان جلوه داديم. سپس بازگشت آنان به‏سوى پروردگارشان است، پس خداوند آنان را به آنچه مى‏كردند خبر مى‏دهد.نكته‏ها: خداوند، انسان را چنان آفريده كه چه كارهاى خوب و چه كارهاى بد، كم‏كم در روح او تأثير مى‏گذارد و به آن عادت مى‏كند. از اين رو، زينت‏دادن كارها گاهى به خدا نسبت داده شده، «زَيَّنَّا»، كه خالق اين تأثير است، و گاهى به شيطان نسبت داده شده كه از طريق وسوسه و وعده، زشت‏ها را زيبا جلوه مى‏دهد. «زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ»  حضرت على عليه السلام در جنگ صفّين به سربازان خود توصيه مى‏كرد: «به پيروان معاويه دشنام و ناسزا نگويند، بلكه سيماى آنان را مطرح كنند كه بهتر از دشنام است».  اميرالمؤمنين على عليه السلام فرمودند: «از مصاديقِ دشنام به خدا، دشنام به ولىّ خداست».  حساب لعن و نفرين‏ و برائت، از حساب دشنام و ناسزا جداست. لعن و برائت كه در آيات ديگر قرآن از سوى خداوند اعلام شده، در واقع بيانگر اظهار موضعِ ما در برابر ستمگران و مشركان است كه بيزارى خود را از راه آنان اعلام مى‏كنيم. «لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ» «4»، بَراءَةٌ مِنَ اللَّهِ‏ ... پيام‏ها:1- احساسات خود را نسبت به مخالفان كنترل كنيم و از هرگونه بد دهنى و ناسزا بپرهيزيم. «لا تَسُبُّوا» 2- به بازتاب برخوردهاى خود توجّه كنيم. لا تَسُبُّوا ... فَيَسُبُّوا اللَّهَ‏ 3- با فحش و ناسزا، نمى‏توان مردم را از مسير غلط باز داشت. «لا تَسُبُّوا» 4- ناسزاگويى، عامل بروز دشمنى و كينه و ناسزا شنيدن است. لا تَسُبُّوا ... فَيَسُبُّوا ... عَدْواً 11.دشنام، نشانه‏ى نداشتن يا منطق است، يا ادب و يا صبر. (مسلمان با پرهيز از ناسزا، بايد نشان دهد كه صبر و منطق و ادب دارد.) «لا تَسُبُّوا»6- هر كارى كه سبب توهين به مقدّسات شود، حرام است. «فَيَسُبُّوا اللَّهَ»7- استفاده از حربه‏ى دشنام وناسزا، در نهى از منكر و تبليغات ومناظرات ممنوع‏ است. «لا تَسُبُّوا» 8- كارى كه سبب كشيده‏شدن ديگران به گناه وحرام مى‏شود، حرام است. «1» لا تَسُبُّوا ... فَيَسُبُّوا
22. 12.طعن و شماتت. طعن: طعن فلان على فلان طعنانا في أمره و قوله إذا أدخل عليه العيب. و طعن فيه وقع فيه عند غيره. قال.. سُخریه و استهزاء. كيفر طعن‏ و توهين به اسلام، اعدام است. «طَعَنُوا، فَقاتِلُوا» (با توهين كنندگان به مقدّسات مذهبى، بايد به شدّت برخورد كرد) «واذا مرّوا بهم يتغامزون» و هنگامى كه از كنار آنان عبور مى‏كنند با چشم و ابرو به طعن‏ و مسخره آنان مى‏پردازند. به علي (عليه السلام) طعن‏ مي‏زدندكه امام حسن قدرت سخنراني ندارد. حضرت به فرزندش فرمود: سخنراني كن. گفت در حضور شما نمي‏توانم. حضرت دور شد. امام حسن مردم را دعوت و روي منبر سخنراني مهمي كرد وبه طوري كه صداي گريه مردم بلند شد. حضرت علي از پشت سرمردم آمد و بالاي منبر رفت و ميان دو چشم امام حسن را بوسيد. دوري از شماتت‏:قَالَ أَمِيرُ الْمُومِنِينَ علیه السلام: وَ لا يَشْمَتُ بِالْمَصَائِبِ‏ نهج‏البلاغه، خطبه 193. مردم را به خاطرمصايب شماتت نمي‏كند اين طور نمي گويد كه حقش است، من به او گفتم او بايد چنين شود و ... پناه به خدا، از شماتت‏ دشمنان‏:شماته الاعداء، حضرت موسى رفت كوه طور، سى روز عبادت كند، تورات را بگيرد، ده روز تمديد شد، يعنى شد چهل روز. توى اين ده روز سامرى يك هنرمند مجسمه سازى بود، اگر كسى هنرمند باشد و دين نداشته باشد مى‏شود سامرى. هنر در خدمت فكر، در خدمت عقل، در خدمت مكتب، نه هنر ضد مكتب. هر هنرى ارزش ندارد، هر آثار باستانى حفظش ارزش ندارد. اين هنرمند بى دين، سامرى، طلاها را جمع كرد، يك مجسمه گوساله ساخت، جورى هم ساخت كه وقتى باد به آن مى‏خورد، از يك طرف كه باد مى‏رفت از آن طرف صدا مى‏كرد مثل سوتى كه صدا مى‏كند؛ به‏ مردم گفت خدا همين است، موسى علیه السلام وقتى برگشت ديد جمع كثيرى گوساله پرست شده‏اند. «أَخَذَ بِرَأْسِ أَخِيهِ يَجُرُّهُ» (اعراف/ 150) كله برادرش را گرفت و كشيد و خوب برادرش هم پيغمبر بود، حضرت هارون پيغمبر بود، سنش هم از موسى بيشتر بود، جانشين بود، قائم مقام بود، پيغمبر بود، سنش بيشتر بود، اما قدرى عصبانى شد كه تورات را انداخت، سر برادرش را گرفت كشيد. هارون گفت: «لَا تُشْمِتْ بِى الْأَعْدَاءَ» (اعراف/ 150) يه كارى نكن كه دشمن بگويد پيغمبرها با هم دعوايشان است‏
23. 13.مدح. نابجا-  مدح و ستايش نابجا و ترويج باطل و فحشاء:ستايش ستمگر و ستايش نابجا:حديث داريم: «إِذَا مُدِحَ الْفَاجِرُ اهْتَزَّ الْعَرْشُ وَ غَضِبَ الرَّبُّ» (تحف‏العقول/ ص 46) وقتى يك فاجر مدح و ستايش مى‏شود عرش خدا به لرزه درمى‏ايد. چون وقتى فاجر بالا رفت، توحيد ضعيف مى‏شود. بايد مواظب باشيم ستايش ستمگر نكنيم. ستايش نابجا نكنيم. حديث داريم كه تملق مى‏كند و ستايش نابجا مى‏كند خاك بر دهان او بريزيد.
24. 14.اظهار غضب. يكي از كينزان امام علي بن الحسين (عليه السلام) براي وضو، آب روي دست امام مي‏ريخت، ظرف آب از دستش افتاد و بدن امام را مجروح ساخت، امام (عليه السلام) از روي خشم سر بلند كرد. كنيز بلا فاصله گفت: خداوند در قرآن مي‏فرمايد: وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ (آل عمران/ 134) امام فرمود:" خشم خود را فرو بردم". عرض كرد: وَ الْعافِينَ عَنِ النّاسِ‏ (آل عمران/ 134) فرمود:" تو را بخشيدم، خدا تو را ببخشد". او مجددا گفت: وَ اللّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ‏ (آل عمران/ 134). امام فرمود:" تو را در راه خدا آزاد كردم".
25. 15.غنا.  آثار مخرّب غنا و موسيقى حرام‏ «1»وَ مِنَ النَّاسِ مَن يَشْتَرِى لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ يَتَّخِذَهَا هُزُواً أُوْلئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِينٌ‏: و برخى از مردم، خريدار سخنان بيهوده و سرگرم كننده‏اند، تا بى هيچ علمى، (ديگران را) از راه خدا گمراه كنند و آن را به مسخره گيرند؛ آنان برايشان عذابى خوار كننده است.
26. 16.کثرت مزاح و خنده. «فَلْيَضْحَكُوا قَليلًا وَ لْيَبْكُوا كَثيراً» (توبه/ 82) اميرالمؤمنين ميفرمايد: «الْمِزَاحُ يُورِثُ الضَّغَائِنَ» (تحف‏العقول، ص 85) بسيارى از كينه‏ها بخاطر يك شوخى است. حالا اين شوخى و خنده‏ تو باعث كينه شد. امام صادق ميفرمايد: «الْمِزَاحُ السِّبَابُ الْأَصْغَرُ» (كافى، ج 2، ص 665) مزاح‏ و شوخى هم فحشى كوچك است. مواظب باشيم تعادل خود را حفظ كنيم. نوع خنده ما قهقهه نباشد.
27. 17.مراء و جدال.: يكى ديگر از گناهان كليدى مراء است. مراء به معنى جدال‏ و جر و بحث است. حضرت على علیه السلام فرمود: «المراء بذر الشر» (غررالحكم، ص 463) تخم شرها جر و بحث است. يك زن و شوهر يكدفعه با هم به خاطر يك موضوع جر و بحث مى‏كنند. مثلا اين پرده را اين طرف بزنيم يا آن طرف؟ خريد با من باشد يا با تو؟ چون با هم تفاهم ندارند، اختلاف پيش مى‏آيد. جر و بحث كينه مى‏آورد. دنباله‏ى كينه سوءظن و فحش و غيبت هم ايجاد مى‏شود. حديث داريم‏ «دع المراء و إن كنت محقا» (شرح‏نهج‏البلاغه ابن‏ابى‏الحديد، ج 10، ص 139) اگر هم حق با تو هست، جر و بحث را رها كن. مى‏گويد: نه، من مى‏خواهم ثابت كنم. نمى‏خواهد ثابت كنى. مى‏گويد: بايد اين‏ها را روبرو كنيم. نه اين كار را نكنيد. آخر بعضى‏ها مدعى هستند كه رو در رو كنند. اين لجبازى مى‏كند كه بايد اين حرف روشن بشود و بايد روبرو كنيم. او مى‏خواهد اين كار را بكند و با اين كار يك فاميل را به هم مى‏ريزد. آدم عصبانى شده و دو فحش داده است. ديگر روبرو كردن براى چيست؟ «دع المراء و إن كنت محقا» اگر هم حق با تو است و طرف باطل مى‏گويد، قيچى كن. تمام شد و رفت. بحث نكنيد. براى اين كه بحث كينه مى‏آورد.
28. 18.خصومت.: با حق و حقيقت دشمنى نكنيد. «و لاتكن للخائنين خصيما» «نساء /105» به نفع خيانت‏كاران، با ديگران خصومت‏ و دشمنى نكنيد.
29. 19.سؤال عوام از امور مشکله. المُشَبَّه- [شبه‏] من الأُمور: امر مشكل و سخت «ايَّاك و المُشَبَّهَات»: از امور مشكله و مشكوك اجتناب كن.
30. 20.تکلم بدون علم. اظهار نظر در باره احكام دين و فتوى دادن بدون‏ علم‏، حرام است. «أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ» پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمودند: «كسى كه بدون‏ علم‏ و آگاهى حكمى صادر كند، فرشتگان آسمان و زمين او را لعن مى‏كنند». سخن بدون‏ علم‏ (به خصوص در مسائل اعتقادى) محكوم است. «ما لَهُمْ بِذلِكَ مِنْ عِلْمٍ» 2. پرهيز از سخن‏ بدون‏ علم‏ و عمل‏
31. كاملًا روشن است كه مبلغ بايد سخن بگويد. ولى هر سخنى مطلوب نيست، مبلغ بايد بگونه‏اى سخن بگويد كه:
32. زيبا ولى بى محتوا نباشد. زيرا:«شياطين الانس و الجنّ يوحى بعضهم الى بعض زخرف القول غروراً ...»
33. «شيطان‏هاى انس و جن بعضى از آنها با بعض ديگر، سخنان آراسته ظاهر فريب اظهار كنند.»
34. بى مطالعه نباشد. يعنى جوانب مختلف سخن را با مطالعه قبلى بررسى كند و نسبت به آنها آگاه شود زيرا خداوند متعال مى‏فرمايد:
35. «و لا تقف ما ليس لك به علم انّ السّمع و البصر و الفؤاد كلّ اولئك كان عنه مسؤولًا»
36. « (اى انسان!) آنچه را كه نسبت به آن آگاهى ندارى دنبال مكن كه چشم و گوش و دل همه مسئولند.»
37. بدون علم نباشد كه سخن بدون آگاهى نزد خدا گناه بزرگى است؛
38. «و تقولون بافواهكم ما ليس لكم به علم و تحسبونه هيّناً و هو عنداللَّه عظيم»
39. «و شما چيزى را با زبان ‏هايتان مى‏گوييد كه به آن علم نداريد و كار را سهل و كوچك مى‏پنداريد در صورتى كه نزد خدا بسيار بزرگ است.»21.تکلم بی فایده. حرف‏ بى‏ فايده‏ مى‏زنيم، حرف‏ بى‏ فايده‏ مى‏شنويم، كار بى فايده مى‏كنيم. ديگر چه؟ «اللَّهُمَّ إِنىِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَيَجَانِ الْحِرْصِ، وَ سَوْرَهِ الْغَضَبِ، وَ غَلَبَهِ الْحَسَدِ، وَ ضَعْفِ الصَّبْرِ، وَ قِلَّهِ الْقَنَاعَهِ، وَ شَكَاسَهِ الْخُلُقِ، وَ إِلْحَاحِ الشَّهْوَهِ، وَ مَلَكَهِ الْحَمِيَّهِ  وَ مُتَابَعَهِ الْهَوَى» (صحيفه سجاديه، ص 56، دعاى 8) پناه مى‏برم از متابعه الهوى دنبال هوا و هوس خود هستم.
40. الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمين‏«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ