اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم
اعتقاد 5معاد از بحثهایی که مربوط به معاد هست امکان عدم برای دنیا وجود داره یا نه این دنیایی که درش هستیم خود مرحوم معلم میفرمایند امکان عدم داره یعنی این موجود معدوم بشه و قیامت برپا بشه در مقابل این نظریه دو سه تا نظریه هست. اینا رو ملاحظه بکنیم تو ضمن اینکه داریم نظرات دیگرانو میگیم باید به استدلال فلسفی بکنیم خسته نشیدا دیگه ما باید با بحثهای فلسفی بریم جلو ببینیم اونایی که میگن دنیا معدوم نمیشود و چون معدوم نمیشه قیامت جاش نمیاد بحث گذاشتن تو ذهنتون باشه بحث خلء رو مطرح کردند که دو تا دنیا کنار هم باشه حالا بحث عدم رو خود مولف میگن که. امکان عدم هست عبارتشون اینه والامکانو یعطی جواز الادم قوله:«و الإمكان يعطي جواز العدم، أقول: فيه نظر لأنّ الممكن يجوز أن يمتنع فناؤه»
خب این جواز ممکنه یه آن مصر بنابراین ایراد نگیرید به خواجه که این حرفتون غلطه حتماً باید دنیا معدوم بشه چرا میگه جواز عدم - جواب اینه که این جماعت در مقابل محال بودن مقابل اونه ممکنه یه خواسته که نیست که بگیم جواز معنای تساوی طرفینه این مراد نیست. مراد رد استحاله است که الان میخونیم یه عدهای میگن محال است دنیای موجود معدوم شود ؛ جواب این محال چیه جواز میگیم امکانش هست محال که نیست که
خب حالا ببینیم اونها چه میگن بعضیاشونم یه حرفایی میزنن که معلوم میشه که اصلاً مخالف ما نیستند خودشونو مقابله ما قرار دادند و میخوان یعنی بگن ما قبول نداریم اما با دقت که توضیح بده وقتی توضیح میده. استحاله بالغیرو میگه سال بالغیره که بحثش اصلاً این نیست حالا اجازه بدید تا یکی یکی بریم جلو نظرات مخالفین چیه مخالفین کیان کسانی که این دنیا معدوم نمیشه چون معدوم نمیشه و هست پس قیامتم برپا نمیشود حالا ببینیم چی میگن
یه عدهای که اسمشونمیزارن ملیون منظور از ملیون. یه سری فلاسفه ای هستند که تابع اون نظرات گذشتگان و قدما هستند قدما که میگیم قبل از اسلام منظور اونایی که اصلاً هنوز اسلام نیومده بود خب یه عدهای منکر قیامت بودند با اینکه ادیان سابق همشون معاد و گفته بودند اما آخرش فاصله که میافتاد یه عدهای میومدن فرصت پیدا میکردن یه حرفایی میزدند بعدم یه عده فلسفی اومدن و همین نظرات تایید. چی میگن سه تا نظریه من جمعبندی میکنم کلاً سه تاست یکی
یکی بگیم و جوابش یک نظریه اینه که میگه الامتناء ذاتی امتناع ذاتیست توضیحش اینه عالم واجب الوجود ؛ امروز تو بحث فقهمونم همین بود کافر کیست بدون اینکه تعریف کافرو بکنیم یکی میگه کافر میتونه قسم بخوره یکی میگه نمیتونه خب این اشتباهه اینطوری ما حرف میزنیم اول بگید کافر کیه منظورتون چیه خب سریع حرف بزن بگو کافر منکر ذات خدا حالا کی هست که میگه کسی که منکر ذات خدا قسم به ذات بخوره بیاد بگه با کلام حضرت امامو خوندیم گفتن الکافر الذی. مقرون بالله تبارک و تعالی یجوز و یمینه یعنی خودشون کلام خودشونو رد کردن کافری که مقره است ؛ مثلاً حالا یه نمونه فقهی بگم که حالا یادم اومد یادمه که از حضرت امام اوایل انقلاب بود که سوال کردند کدام یک از انواع موسیقی حلاله و کدام یک حرام است ؛ سوال جواب. فرمودند موسیقی مطلقا حرام است حجابه
حالا اینجا درسته ازنظر حوزوی ما اینا رو بررسی میکنیم میگیم جواب ایراد داره موسیقی مطلق حرام نیست موسیقی علی قسمین یه موسیقی است که محرک اعصابه ومحرک نیست یه آهنگ معمولی با صدای معمولی کجا میگید موسیقی مطلقا حرامه این قسم دوم حرام نیست پس اون آقایی که میگه موسیقی مطلقا حرامه موضوع را تعریف نمیکنه اشتباهش اینه وقتی میگیم تعریف کن وقتی تعریف میکنه. اما زرنگیش به ما نمیرسه ما حواسمون جمعتره نه تحریک عصب رو به حرکت بیندازه حرامش اونم مال عصبه هر دوش عصبه چرا دیگه هر دوش عصب باید تحریک بکنه یوقت عصاب تحریک میکنه تو سمت شادی یا تو سمت حزن و غمه حالش فرق نمیکنه ببینید از سبک تحریک بشه سلامتی بدن رو از بین میبره اینا دانشمندان امروز سریعاً بهش رسیدن دو هر دو را
تعجب هم میکننکه نفس انسان خوشش میاد. از صدایی که بالاخره تحریک عصب میکنه و اینایی که درکشون پایینه الان تو کشور خود ما موسیقی گوش میکنه خیال میکنن آرامش در حالی که اینطور نیست عصب رو خورد میکنه و دانشمند اون که واقعاً عالمه نخواد فریب بخوره اینا رو میگه خب ببینید حالا فقها دقت بکنید یه آقایی میگوید موسیقی مطلقا هست ما فوری رد میکنیم فتوا ایراد داره مطلق نیست یه موسیقیست که حرامه یه موسیقییست که حلاله. چرا گفتی مطلق حرامه میگه من موضوع رو یه جور دیگه تعریف میکنم نمیگم موسیقی علی قسم میگم موسیقی علی قسم واحده و موسیقی یعنی صدایی که محرک است همین اول تعریف اینطوری میکنه بعد میگه مطلقا
حرامه خب این فرارکردنه خب چرا اینطوری به مردم میگید مردم که اینو متوجه نیستن اینا ما طلبهها میفهمیم همطور به مردم میگیم موسیقی مطلقا حرامه خب مردم چی میفهمن از عبارت اشتباه میفهمن ما اصطلاحاً میگیم اینا اقراء به جهله. یکی بندازش تو نادونی بره دیگه کار دیگه بکنه بعدم بخندید بگید ما که نگفتیم اون اشتباه کرد این درست نیست اهل بیت علیهم السلام هیچ وقت اینطوری با مردم حرف نمیزدن که یه چیزی بگن که اون یه کار دیگه برات بکنه
حالا ما اجازه داریم به مردم اینطوری بگیم موسیقی مطلقا حرامه نه ؛ یه سری شده بود برای ما این جوابی که ظاهرا دفتر امام بوده نه خود امام اینا دست دفاترشون جواب میدن درست میکرد برای ماها 10 ها نفر رو من اون موقع یادمه میآمدند به ما مراجعه میکردن میگفتن. دفتر امام گفت مطلقا حرامه خب تو رادیو تلویزیون بود داره میگه یعنی هر نوع موسیقی مطلق دیگه نداشته ؛ حرام ،
اما واقعیتش چیز دیگه است باید از اول بگید موسیقی که محرک عصبه این حرامه اگه ما محرک نبود حلالت اگه شک دارید محرک است یا نه باز حلاله هم نشد و حالا ثلاث اقسام. خیلی داریم که موضوع رو مشخص نمیکنیم ما میریم حکم میگیم طرف مقابل که دارد از ما میشنود موضوع رو یه چیز دیگه فکر میکنه ؛ امروز بحث کافه رو ما تو فقه داشتیم الانم اینجا همینطوره راجع به معاد یه عدهای میگویند دنیا امکان ندارد از بین برود
خب میگفت امکان نداره دیگه یعنی چه توضیح بده یه عدهاشون میگن امتناع ذاتی تو هم که امتناع ذاتی ما حلش میکنیم. یعنی دنیا رو شما واجب الوجود میدونی دیگه حرف دیگه نزنا ؛ تو تعریف دنبال ما بیا تا من میخوام بهت ایراد بگیرم امتناع ذاتیو مثل چیه مثل جمع بین ضد و نقیضینه مثل استحاله دور تسلسل امتناع ذاتی تا شد امتناع ذاتی آیا دنیا اینطوریه
یعنی دنیایی که الان هست ذاتاً ممتنع است که معدوم بشه یعنی اراده خدا بخواد تعلق سفره این دنیا رو جمع بکنه نمیتونه میشه اینو گفت. عصای حضرت موسی علیه السلام چیکار کرد اگه بخواید به امتناع ذاتی بگید اینه که ذاتاً محال است آنچه که سحره گذاشتن معدوم شود خب معدوم شد هیچی دیگه نبود دو باره عصا شد حتی قانون چیه تو فیزیک لاوازیه بهش میگن بقای ما دو انرژی قانون مال مادیونه تو معجزه که میاد همه اینا به هم میخوره یعنی این عصا نیومد مثلاً اون مار و سوسمار و اژدها و اینا رو تبدیلش کنه به یه ماده دیگه. یا به انرژی حتی تبدیلش کن این که نبود معدوم شد معدوم به معنای مردن نه معدوم یعنی هیچ این منظور؟
اون عکس شیری که امام رضا علیه السلام پشت فرعون اون زمان مامون پشت مامون بود حضرت بهش چی گفتن دونکم الفاجر دو تا عکس شیر بود گفتن بیاید بگیریدش این فاجر رو فاجره خودش گفته اگه راست میگید دنیا در اختیار شماست دستور بیاد منو بخوره. بعد که خورد آیا تبدیل شد به یه چیز دیگه بگم تبدیل شد مثلاً عذرخواهی میکنم به خون و نجاست و نمیدونم بول و این چیزا تو دل شکم شیر تبدیل به چی دیگه که نشد که دوباره حضرت گفتن رفت دور عکس آیا تبدیل به انرژی شد بگو تو هوای انرژی اینم نیست
بابا معجزه اصلا اینه که یه موجود معدومش میکنن چرا ما اینا رو باور نمیکنیم حتماً باید بیان جلو چشممان انجام بدن ببینیم تاریخ داره نقل میکنه. یکی دوتا هم که نیست که انکار کنیم بعد هزار تا دیگه جلومونه عکسشم ایجاد معدومه یه تیکه نیست مثلاً اینجا هیچی نیست درسته اگر معجزه خاص بشه چیکار میکنه یک انسان اینجا میآفرینه میتونه یا نمیتونه بگه دیگه بگید معجزه اینه علامه
طباطبایی اینا اعتقاد بهش ندارن بزرگوار را ما که اینقدر همه ما مریدشونیم دیگه نگاه کنید مباحثشون چی میگن. میگن از معدوم به وجود نمیاد بلکه مثلاً نطفش نطفه اون انسان اینجا هست شما نمیبینی بعد این نطفه مثلاً باید 20 سال طول بکشه تا یه انسان بشه اینو سرعت بهش میده معجزه اینه اما اصل نطفه هست نطفه موجود و اومدن به جای اینکه 20 سال طول بکشه ره 20 ساله رو یک شبه رفت یه مرتبه ایجاد کرد
این نظر مبارک ایشونه تو بحث ببینید نظر فلسفی ایشان قابل ایراده ما. احترام بهشون میذاریم علاقه منو میدونید دیگه حالا بعضیا ما رو نمیشناسند یا حوزوی نیستن میان اینجا خیال میکنن ما داریم نظرات حوزه اصلاً همین ما تو فقه امروز نظر حضرت امام رد کردیم در حالی که به شدت عشق میورزیم به ایشون نه دوستشون داریم فوق دوست داشتن
به نظر که میرسه که ما تحکم نمیکنیم که هذا ما ادا علیه نظری حالا شما میخوید بپذیرید؛ نپذیرید خود شما هم که اینجا هستید هیچ تعبدی نسبت به نظرات خود من کوچک. ندارید ایراد میگیری رد میکنی اصلاً میشینیم بحث میکنیم خب تو شتر صالح نظر ایشون چیه یعنی شتری که جناب صالح از کوه کشید بیرون این نطفش تو کوه بود دو سه تا نطفه بود خودش و بچههاش و اینا بود کسی اینو نمیدید اگه دستش نمیذاشتن این نطفه 20 سال طول کشید تا یه شتر بزرگ بشه و بچه ها حضرت صالح کاری که کرد اینا سرعت بهش بخشید چیزی که باید مثلاً 10 سال 20 سال طول بکشه.
آیا میپذیریم اینو نه اصلاً معجزه یعنی خرق عادت خلق یعنی چه یعنی عادتو پاره کن عادت همینه که شما گفتی که حتما باید نطفه باشد و خرق یعنی داره پاره میکند عادت یه چیز جدیده یعنی بدون اینکه نطفه باشه نطفه رو ایجاد میکنه اصلاً نه نطفه ایجاد بکنه خود شتر از اول ایجاد میکنه معجزه اینه کم کم میریم تو خدا حالا من. صالحو میگما امام رضا علیه السلام میگم و و تو خدا آیا خدای متعال نمیتونه یه شتر بدون نطفه یه شتر بیافرینه میشه یا نه معجزه یعنی چه یعنی همه رو عاجز کرده و میگه از طرق طبیعی که ترتیب هست از کجا به کجا من یه کار جدید میکنم یکی میآفرینه بله اصلا خلق یعنی خلق از عدم من الدم
ایراد بعدی ما اینه ایراد بعدی هم دقت کنید اگه ما بخوایم با ذهن فلسفی بریم جلو. نطفه هست آقا باید 10 سال طول بکشه معجزه مگه نمیگید نطفهای که از 10 سال بعد میشد یا شتر اینو چیکار میکنه سرعت بهش میده این سرعته علت طبیعی داره تو خارج نه نداره شد معجزه دیگه لذا ما به ایشون عرض میکنیم شمایی که قبول دارید سرعت معجزه هست با یه قدم بیاد جلوتر بگید از عدم به وجود آوردن هم یه معجزه و یه حرفی بزنیم که. جلو امام زمان علیه السلام بتونیم با صراحت بگیم
اگه آقا اینجا باشد شما قدرت خدا در وجودتونه قدرت یکیش اینه خلق میکنید که تعبیر جدشون امیرالمومنین سلام همین بود انا خالق السماوات والرض حدیثو معنا کنید بیرون نرید اینا رو بگیدا این که گفتید نسبت خلقم بهتون میدن یعنی آقا منکر خدا این خالقیت و امام به خودشون نسبت میدن همون خالقیت پروردگاره چی. انا خالق الثقال نمیخواد انکار خالق ذات رو بکنه خالق به ذات خداست امیرالمومنینان نیستن اونایی که اصطلاحاتو بلد نیستن پس بدونن که ما نمیگیم خالقه به ذات که خالق بالعرضن خالق بالعرض و منکرین قبول ندارن میگن خود خدا مستقیم خلق کرد تو هم مستقیم اهل بیت رد میکنن میگن نه خدا ما را واسطه قرار داد ما واسطه در خلقت جهان. حدیث نورانیت اگه ببینید خیلی چیزا توشه حالا من یکیشو گفتم
دهها نکته توشه ازش میگن حضرت ابراهیم من آتشو برش بند و سلام کردم قرآن میگه ما به انهار گفتیم کنی بعداً و سلام علی ابراهیم امام این کارو کردم کشتی حضرت نوح تو اون حدیث میگن من درکوه جودی مستقر کردم و و و وقتی حدیث نورانی ببینید این حدیثو امام برای سلمان دارن میگن برای کسی که اصحاب سر و عالم به. ماکان و ما یکون ما هو کائن سلمان نه برای هر کسی او میفهمد که امام دارن چی میگن و نشونم بهش میدن
خب سوال اینه خدایی که خالق سماوات و عرضه آیا ماده جهان قبلاً بود از اون ماده جهانو خلق کرد ماده که وجود نداشت که پس قانون لازیه اینجا میره کنار که میگه بقای ما انرژی بقای ما انرژی بعد از خلقت بعد الان ما این جهانی که آفریده شده ماده یا تبدیل به ماده دیگه میشه یا تبدیل به انرژی میشه این درسته.
اما خلقت اول جهان چی معجزه هست خلق الله المشیه ثم خلق الاشیا بالمشیه خیلی قشنگ چقدر زیباست این معجزه اینه خدای متعال اول تصمیم رو ایجاد میکنه و با تصمیمش کل جهان ایجاد میکنه و همین قدرت و اهل بیت علیهم السلام دارند تصمیم میگیرن یه کاری رو بکنن و میکنن حالا کجاست فاقد که نیست که از عدم ایجاد میکنه. قادره اتفاقاً همین بحثو داریم میگیم که قادر است و میره جلو تطبیق تصمیم بله میخوایم بگیم که میخوایم نه فاصله نمیافته اینا میخواد بگه خدای متعال خودش ذاتاً کسی کمکش نمیکنه خلق الله المشیه ث خلق الاشیا جمع اینا چی میشه انما امره این امر او همون مشیته اذا اراد شی یقول له کل فیکون. همین اراده که بکنه میشه این کلمه کن رو برای من و شما میگه
تو آیه قرآن میخواد معنا رو به ما منتقل کنه که خدا میگه کن اما آیا کن واقعاً همین لفظ کاف و نونی که ما داریم خدا میگه نه اراده اوست که بهش میگه مشیت خاصش که باشه میشه بله خطبه فدکیه همین بحث وجود داره تو بحث فلسفه موقعی که ما آیه رو میخوندیم خدمتتون گفتم. الواحد لا یسر الله عن الواحد ولا یسر منه الا الله دو تا قانون ما رد کردیم تو فلسفه حالا بحث که بخوایم وارد بشیم فلسفه رو تکرار بکنیم که سخته اما تو ضمن بحثامون داریم الحمدالله حالا وقت حالا تمام شد
اما همین یه مطلب تمامش بکنیم که بعضی میگویند امتناع ذاتیست یعنی جهان واجب الوجود و ذاتاً ممتنع است که معدوم بشود حالا جواب چیه. جواب میده که این جهان واجب الوجود نیست ممکنان اونم به ضروره اینا رو ما دو تا دلیل برای توضیح فرمایش علامه که اینجا توضیح نمیدن میگن ما برهنا قبلا گفتیم برهنا علی حدوث العالم منتها دو گونه دلیل میتونیم اینجا بیاریم یه دونه دلیل اینه العالم حادث و چیزی که حادثه پس واجب نیست کل حادث ممکن تا گفتیم ممکنان جمله بعدش. کل ممکن یجوز عدمهو محال که نیست که
چرا یجور آدما چون وجود اولیشم همینطور بود وجود اولشم گفتید ممکنه خب همونطور که تو خلقت اولیه ممکنه واجب نبود و گفتید حادثه آخرشم همینطوره دیگه نمیشد که اول یه چیزی حادث باشه بعد تو ادامه واجب بشه که انقلاب ذاتیه
چیزی که اولش حادثه وقتی هم به دنیا میاد به وجود میاد آخرش هم. حادثه یمکن زواله این یه استدلال منتها مرکب از سه چهار تا جمله شد العالم حادث کل حادثه ممکن کل ممکن یجوز عدمهو که وجودی همونطور که وجودش یجوز عدمها یجوزآخرشم همینطور یه دلیل دیگه هم میتونیم بیاریم این دلیلم روش فکر بکنید و اون اینه میگیم که تغیر العالم متغیر تغیر دلیل بر عدم ازلیست. مثالی که اون موقع میزنیم هم تو علم کلام هم تو فلسفه بذارید حالا مثالشو بزنیم
یه بشکهای که پر آبه یه بشکه هم خالی و زیرش یه لوله وصلش که قطره قطره این آب میره و اگه همینطور دستش نگذارین این قطره قطره حدوداً مثلاً میگید 20 ساعت طول میکشه تا این آبا سطحش مساوی بشه یعنی بشکه که پره میشه نصف نصفش میاد تو این یکی. من میام بالا سر بشکه نگاه میکنم میبینم آب این بشکه بالاست آب این بشکه پایین داره قطره قطرم میاد اینور اینو بهش میگن تغیر یعنی داره قطره قطره میاد اینور ثابت که نیست که متغیره
چون میفهمن متغیره فوری میگم گذشته بیش از 20 ساعت نیست که این آب داره میاد اینور دلیل من چیه میگم اگه بیش از 20 ساعت بود الان باید صاف شده باشه من استغیل فعلی میفهمم گذشتش ازلی نیست نه ازلی. 20 ساعت 20 ساعتم نیست شما میگید همیشه در گذشته آب داشته میرفته اینور مگه همیشه میرفت تو همون همیشه هم باید ثابت شده باشه این یه نکتهای است
مثال خیلی داره مثلاً فرض کنید دانشمندان از کجا میفهمند که خورشید در گذشته ابتدای حدوسش کیه میاد حجم مواد سوختی رو بررسی میکنن میگن این حجم داخلش مثلاً 10 میلیارد مثل مثال میزنم دیگه من ایناشو من مثال. 10 میلیارد طول میکشه تا این موادش ذوب بشه و تموم بشه بعد نگاه میکنند که الان موادش که ذوب شده چقدره چقدرش ذوب شد چقدر دیگه مونده اول کل 10 میلیاردو حساب میکنه بعد میگه که به اندازه 4 میلیارد مثلاً باقی مونده
فرم که در گذشته 6 میلیارد گذشته خورشید دیگه نبود ابتدای فوری میگه ولا این دانشمند کجا بود شش میومد گذشته خودش کجا حضور داشت ببینید با یه جمع و تفریقی میره جلو. مواد سوختنی این رو به اتمامه رو به اتمامه چیه ما اصطلاح علمیش چیه متغیران متغیره کل متغیر لیسث به ازلیه بعد بلافاصله میگن وقتی ازلی نیست ابدی هم در آینده نیست وصل به همه اینا بله اونم ان شالله حالا فعلا بحث این بحث خیلی مهمه ما اینا رو خیلی ازش استفاده میکنیم بالاخره دانشجوهای زیادی ممکنه باهاتون در ارتباط باشند. علم کلام امروزم کمترین بحثو مطرح میشه اینا روش دقت بکنه انشالله بحثو ادامه خواهیم داد و صلی الله.
الحمد لله رب العالمین اللهم صل علی محمد وآل محمد وعجل فرجهم
