- https://hosein128.ir=- پایگاه شخصی
- https://safarzade.blog پردایش اربعین حسینی--بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيم-الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمين
«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ»اللهمَّ کُن لولیَّک الحُجةِ بنِ الحَسَنِ صَلَوا
تُکَ عَلَیهِ وَ عَلی ابائهِ فی هذهِ السّاعةِ، وَ فی کُلّ ساعَة وَلیّا وَ حافظاًوقائِداً وَ ناصِراًوَ دَلیلاً وَ عَیناً حَتّی تُسکِنَهُ اَرضَکَ طَوعاً وَ تُمَتّعَهُ فیها طویلا اللهم عجل لولیک الفرج اللهم فانصر الخامنی الکفار و الیهود و المنافقین علیهم الْكُفَّارِ وَ الْمُنَافِقِينَ وَ النَّاكِثِينَ وَ الْقَاسِطِينَ وَ الْمَارِقِينَ اللهم الظالمین بالظالمین وَ اغْلُظْ عَلَيْهِم اللهم وَفَّقَنَا وَ إِيَّاكُمْ لِمَا يُحِبُّ وَ يَرْضَى..
درسخارج ؛ کفایة الاصول
استعمال اللفظ في أكثر من معنى_جلسه۴
استاد سید ابوالحسن مهدوی زیدعزّه
تاریخ: شنبه ۱۴۰۵/۰۶/۲۸
مدت زمان: ۳۶ دقیقه@doroos_ayatollah Mahdav---
- اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم شش تا مطلب تو بحث امروز پیرامون همون موضوع استعمال لفظ در اکثر از معنا قبل از اینکه ۶ رو بگیم مجدد تکرار میکنم که قطعاً ما داریم لفظ ی که برای دو یا چند معنا وزن شده وزن ما نمیخوایم بحث بکنیم هر بحث بگیم میریم کتاب لغت رو نگاه.
- استعمال آیا کسی که داره سخنرانی میکنه گوینده آیا میتونه لفظ بگه و دو معنا را با هم اون دو معنایی که تو وزن هست اینه لذا دقت داشته باشیم که یه وقت لابلای بحث امضا الان داریم این حرفا تاکید میکنم چون بزرگان ما گاهی غفلت میکنند وسط صحبت ها دلیل حرف.
- نشون میده که موضوع نزاع واضح نیست ما باید دقت بکنیم موضوع رو جای دیگه نبریم با توجه به اینکه داریم الان استعمال میگیم حالا شش تا مطلب رو خدمتتون عرض میکنم یک استعمال لفظ در اکثر از معنا خلاف ظهور عرفیست خیلی کارایی داره وقتی میگیم ظهور عرفی چیه آن است که وقتی یک گوینده صحبت میکنه برای هر لفظ ی یک معنا.
- اراده کنده ظاهر عرفی اینه پس اگر جایز دانستیم که تو یه مورد خاصی لفظ دوتا معنا داشته باشه مثالش گفتم تو شعر خیلی زیاده ماده تاریخها اصلاً کارش اینه دیگه شعری میگه معنای ظاهری داره اما در واقع داره عدد ابجد رو هم توش استفاده میکنه اگه
- پس مطلب اول میگیم متعارف عرفی ظهورش آن است که.
- مستعمر لفظ ش در یک معنا اما اگر خواستیم خلافشو بگیم قرینه میخوام حالا بدون قرینه پس چی میگیم دور همون ظهور عرفی رو میگه اگه قرینهای تو کار نبود میگیم ظهور عرفی آن است که لفظ یه معنا بیشترنداره این مطلب اول که خیلی مسائل برای ما حل میکنه
- مطلب دوم یه سخنی از محقق قمی داشتیم رضوان الله تعالی علیه که الان میخویم بگیم شاید.سخن ایشون همین مطلب اولش که امروز گفته لعلم مراده هذا وقتی عبارت نگاه میکنیم میبینیم نه ایشون تو وضع گفته بودن حالا من یه بار دیگه وارد ایشونو میگم ایشون در مقابل صاحب معالم که گفتن کلمه وضع شده برای معنا با قید وحدت پس نمیتوانید تو دو تا معنای استعمال رو محقق قومی رضوان الله تعالی علیه گفتن من قبول ندارم با قید وحدت اما کلمه وضع شده.
- فی حال وحدت معنا اون وقت که این کلمه وضع شد برای من اما اعتبار وحدت رو گفته این اعتبار وحدت تو کلام خمینی پس اگه ناظر به کلمه باشه میره سر وضع امروز یه احتمالی میخوام بدم ببینید شما این احتمالو قبول دارید یا نه شاید منظور ایشون همون متفاوت همه عرف استعمالمت چیه اینه که هر لفظ یه معنا یه مقدار.میفهمید که ما داریم چه کار میکنیم
- اما واقعش ته دلمون عکس اینه داشتم میگفتم نکته ای که اول بحث گفتم همینه که اینا رو با هم مخلوطش نکنیم کلمه عندز قطعاً مشترک داره اما حالا یه جمله گفتن گفتن کلمه وصل شده فی حال وحدت معنا.
- واضح گفت جوری گفت که یه معنا بیشتر جلوش نبود دوتا نگو از اینا وقتی که گفت یه معنا جلوش بود نه دوتا حالا یه بار دیگعه هم وضع کرد تعدد وضع باعث شده تعدد موضوع له پیدا بشه اما برای هر باری که وضع کرد فی حال وحدت معنا این چیزی که ما در گذشته گفتیم شاید مراد محقق قمی از این اعتبار حال وحدت.که داریم میگیم میگیم شاید منظورشون این بوده که المتاهم و عرفاً دست ما له چیه یک معنا هر کس میشنوه یا میخونه میره تو استعمال دیگه خب این هم گفتیم
- اما استثناش هم یعنی ردشم گفتیم نه ما ظاهر مرادشون فهمیدیم که ایشان محقق قومی استعمال کار نداشتند عند وضع داشتن میگفتن اونم. رد کلام صاحب معالم داشتم قید وحدت رو گفتن ایشان قید وحدت زدند و گفتند در حال وحدت معنا وصل شد
- مطلب سوم علم ماست قید علمویت که گاهی میشود ما یقین داریم کلمه که استعمال شده در دو تا معنای استعمار حالا فرض کنید همون شعر ماه رمضان یکیش.یقین داریم شاعر دوتا معنا را با هم وصل کرد خب وقتی یقین داریم یقین مقدم بر متهم عرفیش اون بخش اول امروز ما همین متفا هم یک معناست الان میگیم علم داریم که گوینده اینجا برخلاف متفاهم عرفی دو تا معنا اراده کرد تو بحث جلسه قبل گفتم حتی شنونده هایی که متوجه دو معنا ؛ من الان می شنوم لذت میبرند اصلا تعجب میکنن که گوینده چقدر فصیحه.
- که توانسته با یه لفظ دو معنا را با هم اراده بکنه خب حالا تو این مطلب سوم چی داریم میگیم میگیم اگر علم داریم که گویندهای دو معنا را در هنگام استعمال اراده کرده است ولیکن قرینهای نیاورد که این دو معنا کدام است چه بکنیم مثلا عین که بیش از ۳۰ تا معنا داره ۲۵ تا یقین داریم گوینده دو معنا را اراده کرده علم داریم پس یه معنا نیست.
- اما قرینه هم نیاورده چی میگیم توی مطلب سوم میگیم اللفظ صارا مجملا یعنی وجود لفظ با عدمش تفاوتی نمیکنه چطور مگه نداشتیم دلیل نداشتیم الانم که دلیل داریم مثل نداشتن است خب وقتی که مجمل است مجتهد چیکار میکنه از این دلیل لفظ ی مجمل صرف نظر میکنه رجوع میکنه به اصول عملی مهم جواب چون تا به حال اولین بار اینا رو دقت کنید
- اونو شنیدید که مجاز حتماً قرینه صارفه میخوام پس معنای حقیقی و مجازی اینا با هم جمع نمیشن باد و پشه هستند اگه اون بیاد من مجازی نمیاد چون قرینه نیست وقتی قرینه بیاد و بره تو معنای مجازی دیگه معنای حقیقی نیست پس چطور میشه یه جا مثال بزن که هر دو باشه هم قرینه باشه هم نباشه نقیضینه جواب چیه.
- اینه که اونجایی که ما قرینه صارفه میخواهیم در جایی است که یک معنا از لفظ دارید اراده میکنید یا من یا معنای مجازی این سخن مال اونجاست اینم تا به حال دهها بار شما شنیدید اما اون که نشنیدید اینه که ما میخوایم لفظی رو با هم تو معنای حقیقی و مجازی استعمال کنیم اینجوری اشتباهمون همینه باید از ذهنمون خارج کنیم میخویم بگیم رای الاضداد و دو تا موجود دیده نمیخواد.
- یه قرینه دیگه میخواد به نام قرینه معینه میخواد بگه اینجا من گوینده برخلاف معانی عرفی که همیشه یا معنای حقیقی یا معنای مجازی را اراده میکرد اینجا من برخلاف اون معنا دو تا معنا را با هم اراده کرد و قرینه میاره برای کلام برای کلامش میاره که میگه مجازی رو در آن واحد تو استعمال هر دو رو من اراده کردم لذا وقتی که شد.قرینه معینه چه اشکال دارد ما با قرینیه معینه برخلاف متفهم عرفی تعیین میکنیم دو معنا را با هم احدهما المعنی الحقیقی و الثانی المجازی اینان مطلب پنجم و
- اما مطلب ششم صاحب کفایه رضوان الله تعالی علیه یه مطلبی گفتن در بطن آیات قرآن ما مطلب شونو میگیم رد میکنیم دوباره اثبات میکنیم.اثبات اینا خیلی چیزا دستگیرمون میشه قبلا چیزی زیاد نگفتیم با کلام ایشون صاحب کفایه یادتونه ایشون استعمال لفظ در اکثریت معنا را گفتن محاله محال بودنشم توضیح دادن که لفظ یا علامت یا وجه و یا استعمال فناای لفظ در معناست رو با این سه تا بیان گفتن هر کدومشو بگید نمیشه لفظ تو آن واحد تو استعمال واحد دو تا معنا بعد خودشون گفتن.
پس آیات قرآن چی میگم من یه آیه قرآن گاهی چند معنی دارد لفظ استعمال شده در سه تا ده تا حالا هرچی جواب بدن دیگه قبول ندارن استعمال در اکثر پس این آیات چیه جواب دادن گفتن
- لفظ آیه قرآن یه معنا بیشتر نداره اگر میگیم دارد اون بتونش یا باید بگید که.علامت از این معنای اول برای معانی دیگر یا بگید معنای اول لازم دارد معانی دیگر را با این بیانشان دست برنداشتند از مختارشان صفر تثبیت کردند که لفظ یه معنا آیه قرآن هم یه معنا داره هر آیه بگید ایشون میاد یه معنی بیشتر نداره اما برای بتونش اینطوری درست میکنن یا میگن معنای اول آیه علامت است برای معانی دیگر یا اینو میگیم یا میگیم.
معنای اول لازم دارد چند تا معنای دیگر
- ایرادی که ما به این کلام داریم اینا خلاف ظاهر روایات شما همچو برای خودتون صحبت میکنید حداقل یه مراجعه به روایات بکنید روایات میگه یک آیه چند تا معنا همش هم مراد پروردگاره ظاهرش یعنی چه ظاهر کلمه آخونده یعنی یه معنا دارد و بعد علامت است معنای اول برای معانی دیگه ظاهر روایت اینو نمیگه.روایت میگه آیه تو دوتا معنا ده تا معنا همشو خدا اراده کرده جلد ۱۹ بحار صفحه ۲۴ شما تو روایاتم تو تفسیرم مراجعه بکنیم از تو تفسیر صافیم
- اینجا نوشتم که روایت میگه الاها لها یعنی للزهرا و بطنا نمیگه کدوم لازم داره دیگه یا مثلا.علامت تو تفسیر صافی میگه زهر زهرا روایت زهران و بطنان یه آیه دوتا زهر داره همون ظاهرشو داره میگه دوتاست باطنشم میگه دوتا اولویت بندی نمیکنه که یکیش مقدم باشه بعد بگیم اولیه لازم دارد یا علامت خلاصه.
- آنچه ما ظاهر آیاتو میبینیم اینه که لفظ استعمال شده است از طرف پروردگار در دو معنا یا بیشتر لاکن افهام نا قاصر منها وقتی فهم من نمیرسه به اون بتون این دلیل این نیست که بگم خدا متعال استعمال کرده یه معنا اراده نکرده که من فهمیدم فهم و تحمیل به آیه قرآن بکنم. خدای متعال میتواند در یک آیه دو تا زهر دو تا بتن داشته باشه اونایی که عنایتی از طرف پروردگار بهشون میشود از همین آیات قرآن صدها و هزاران چیز به ذهنشون الهام میشه او مقدمات داریم همین الان داریم افرادی که دیروز یکی میگفتند که نابینا هم هست خودش اصلا قرآن نیست قرآن باز میکنه بغل دست آیه رو بخون وقتی میخونه از آیه شروع میکنه معانی دیگر رو.
- اتفاقاتی که میخواد آینده بیفته نمیدونم زندگی شخصا خیلی خواب میدنه دیگه وقتی خواب یکی میبینه معبر گاهی دو تا سه تا تعبیر میکنه سه تا تعبیر یعنی چه یعنی یکیش اصلش بعد بقیش لوازمشه نه شما این این این گاهی وقتا مثلاً اونقدر خنده داره که معنای دوم و سوم اصلا به ظاهر خواب نمیخوره مرحوم شهید آیت الله مطهری میگن.این نکته سوم
- نکته چهارم در مقابل علم ۳ و ۴ علم بود که یقین داشتیم حالا تو این چاهها چی میگیم اگر شک داریم که یک لفظی استعمال در یک معنا شده یا بیشتر اینجا چه بکنیم حالا که شک داریم یک یا بالاتر دیگه بالاتر میخواد باشه حالا که شک داریم اصلی که اینجا جاری میکنیم کدومه به خاطر اون مفاهیم عرفی.
- نکته اول ما خیلی برکت داره اینجا استفاده میکنیم میگیم الاصل هو المعن الواحد خوب واحد کدوم آیا مثلاً دو تا معناست معنای یک رو بگیم بالاخره ما شک داریم که آیا دوتا معنا را اراده کرده با شک حل کردیم گفتیم نخیر دو یک حالا کدومه اینجا ما میگیم گاهی بین این دو معنا قدرمتیقن در کار است مجتهد.به قدره متیقن عمل میکنه و نسبت به مازاد اصل جاری میکنه
- میگه نه دیگه مازاد و اراده نکرده است گاهی هم قدرمتیقن در کار نیست اگه قدرمتیقن تو کار نبود در این صورت میریم تو ظهور ظهور اتفاقاً بیشتر هم هست تو قدرتی چون قدرمتیقن در جایی که دو تا معنا یه اقلی است یا اکثریت اما اکثر مواقع.اقل و اقساط نیستا دو معنای متباینه مثل ترازو و چشمه اصلاً ربطی هم با هم نداره قدرتی تو کار نیست که خب آنچه که پس بیشتر اتفاق میافته اینه که الان میخویم بگیم دوباره تکرار میکنم اگر شک داریم که لفظی استعمال در یک معناست یا بیشتر اصل میگوید یک معنا اما اول گفتیم قدرتی.
- ظهورا به ظهور عمل کن ظهور حجته گاهی هم میشه که نه ظهورم نیست مثلاً ظهور ما از چه طریقی مثال میزنم اگه لفظ مراتب دارد استعمال میشه از کثرت استعمال در معنای اول خود اینو یه اطمینان خاصی برای ما شنونده ها میاره که هر کسی لفظ میگه همون معنایی که هر روز همه دارن صد بار به زبان جاری میکن همون اراده میکن. پس اگر ظهوری دارد همون ظهور میگیم و نسبت به مازاد یعنی اون معنای دوم نه دیگه شک داریم و اصل عدمشه و اما اگر اینطور نبود نه قدرمتیقن از بین دو معنا و نه ظهور وجود ندارد فلفظ کان مجملا باز دوباره اینجا میگیم لفظ مجمله مبهمه و مثل مجتبی آیات قرآن وقتی که نمیدانیم نمیدانیم.الساق و السارق فقط از کجا از بیخ انامل باشه از بیخ زانو باشه از مرفق باشه از کتف باشه از کجا هیچ کدام معلوم نیست میشه..
- البته ما که به روایت مراجعه اما بدون روایت میگن اینجا ما نمیتونیم به قدرمتیقن عمل بکنیم بگو ید قدرمتیقنش انامله نمیشه اگه تونستید ظهور براش درست بکنید ظهور رو بگید بگید معمولا افراد ید که میگن.منظورشون انامل یکی دیگه میگه نه به نظر ظهور از ظهور نباید اختلاف بینتون باشه اگه ظهور بود به ظهور عمل کنید من الان دارم مثال میزنم که ظهورم نداره میشه مجمل وقتی مجمل شد از آیه نمیتونید حد قطع و استفاده بکنید باید مراجعه کنید به دلیل دیگه اینم نکته چهارم
- نکته پنجم یه صحبتی صاحب معالم داشتند که. فرمودند اگر لفظی که میخواد در اکثر از معنای استعمال بشه تصنیه و جمع باشه این حقیقته اگه مفرد باشه بخواد دو معنا ازش استفاده بشه این مجازه خب اینو که رد کردیم گفتیم جمع به معنای دوتا معنای متباین نیستا سوء استفاده میکنه تثنیه وقتی میگه عینین یعنی دو تا معنایی که از مفرد میفهمید حالا مفرد.فقط چشمه یه معنی اگه اینه چشمه دیگه ترازو که نیست که نه وقتی میاد تسویه میشه دو تا چشم عین اینم تو این نکته پنجم ما میخوایم بگیم که استعمال لفظ در اکثر از معنا رو ما گفتیم جایز است فرقی بین مفرد و تصحیح و جمع نیست اما مفردش هم جایزه و جمعش هم جایزه یه چیز دیگه هم میگیم. فرقی نیست که اون دوتا معنا یکیش معنای حقیقی باشه یکی معنای مجازی اینم جالبه فرض کنید بگه رایتو اسدا و این اسد هم معنای حقیقی رو داشته باشه هم معنای مجازی یعنی دو تا موجود دیده هم حیوان مختلف استعمال لفظ در اکثر معنا اشکالی ندارد
- که یکی از اون دو تا معنا حقیقی باشه یکیش معنای مجازی باشه یه شبه اینجا وجود داره شبه اینه که معنای مجازی. با هم جمع نمیشه چرا وقتی میخوای معنای مجازی بیاری باید قرینه صارفه بیاری تو اسدا قرینه چیه گرمی تا گفتی یرمی دیگه این قطعاً حیوان ندیده چون حیوان که رحم نمیکنه یعنی مال شجاع است که تو جنگ داشته شجاعت از خودش نشون میده از شبه چی شد ما میخواهیم اسد رو هم تو معنای حقیقی استعمال کنیم هم تو معنای مجازی ما گفتیم میشه.
- اون آقایی که میگه نمیشه دلیلش اینه میگه اگه خواستی استعمال بکنی اینا با هم جمع نمیشه یا قرینه هست یا نیست اگه قرینه نیست میشد معنای حقیقی اصلاً نمیره تو مجاز اگه قرینه آوردی قرینه سارفه که شما را از معنای حقیقی بیرون میکنه میبره تو معنای دوم اگه قرینه باشه چطور شما میخواید بگید هنوز تو معنای حقیقت استعمال میشه جواب.
- خواب دیده بودم شیر معطری که تعبیر کردن گفت شما دست از روضه خوانی برندار میگم من تعجب کردم که این از کجای خواب اینو کشید بیرون چه ارتباطی هم نداره کلام آخوندا میشه روی این بیارین این خواب که معنای اصل داره بعد این اصل علامت اینطوری نیست ا
- گفتم یه ایراد داریم یه کلام صاحب کفایه اشتباهه آیه قرآن دارای بیش از یک زهر دو ضرب بیشتر دو تا بطن هیچ کدام اصل برای دیگری نیست که دومی فرعه اولی.علامت بشه برای دومیه اولین لوازمش ؛ بدونید کلام آخوند تا اینجا درست نیست اما بقیه نفس شیون میتوانیم بگیم آیه شریفه ظهور دارد در یک معنا بقیه معانی مناسب با اون معنای اوله
- خب اگه اینطور شد آیا آیه استعمال شده تو دو معنا نه ببینید بحث ما تو چی بود.آخوند گفتن نه
- خب اینجا هم همین میشه تکرار میکنم اونجایی که آیه میخواد تو دوتا معنا باشه باید دو معنای متباین باشه یکیش ترازو باشه یکی چشمه باشه آیه اینطوری ما نداریم آنچه آیه داریم چیه اینه که آیه ظهور دارد در یک معنا بعدا صب معانی دیگه اون مناسبت داره با این سا کفای اینجا.سرشونو بالا میکنند و میگن پس حق به جانب من شد لفظ در اکثر از معنای استعمال نشد خب حالا اگه شما فرمایش دارید برای موضوع معنای یک سال. دیگه است دراصول.پخش اهداف و غایات غیر از بحثهای شاید یک سال آینده ما باشه حیثیت تعلیلیه و حیثیت تقیدیه بحثهای سختی هم هست که آیا حس تعلیم و تقیدیه چیه آیا تو احکام شرعی داریم یا نه تو احکام عقلی داریم یا نه محقق نائینی چی میگن بحث های مفصل اونا را مسلطید و میدانید
- بحث اونجا را با اینجا علامت.حدوداً یک سال دیگه بهش میرسیم انشالله زنده باشیم یادم باشه بهتون میگم کیفیت تحلیلیه آیا راجعت تقیدیه خیلیا میگن رجوع میکنه بعد میان تو احکام شرعی بعضی رد میکنن میگن نخیر اینا نیست تو احکام عقلیه و حتی احکام عقلی هم داره دو قسمت بله که دور کلمه آخوند شد دیگه.توضیح ما هم همین بود
- پس همینو گفتیم صاحب کفایه ممکنه کلامشون درست باشه بگیم لفظ استعمال در دو معنا نشده متباین باشه متباین که نیست که وقتی متباین نبود لفظ آیه استعمال شد فی احد المعانی یعنی ظهور بعد میگه این ظهور علی علامت است برای یک معنای دیگر یا لازم دارد مستلزم معنای دیگر است درسته.
- خب ما یک نوسانی پیدا کردیم اول رد کردیم دوره اثبات کردیم اما بقیه یک مطلب فرق این دو تا مطلبی که آخوند گفتن چیه گفتن گاهی معنای اول آیه علامت است گاهی مستلزم است فرق علامت و استلزام چیه فرقش اینه که اونجا که مستل است لزوم لزوم هست بین معنای اول و دوم همیشه بین من اول ممکنه لزوم نبوده که چون همیشه لزوم نبوده ایشون دو تا مطلب رو فرمودند.
- گفتن گاهی معنای اول علامت برای معنای دوم اما لزوماً بینش نیست گاهی هم لزوم هست اینم فرمایش ایشون رو که انشالله دعامون بکنن که بگن چه شاگرد خوبی داریم که کلام ما را اینطور زیبا تبیین میکند اینم یک مطلب بحث بعدی ما بحث مشتق الحمدلله تمام شد بحث مشتق حدود ۱۲ صفحه تو کفایت است حالا.توفیق آخرین بحثم هست که دیگه بحث بعدی میره بحث عوامل یه مقدار از این سختیهای الفاظ خارج میشه و صلی الله علی محمد.
- الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمين
- «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ»
