https://hosein128.ir- پایگاه شخصی 
https://safarzade.blog پردایش اربعین حسینی
بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لالله رب العالمین
اللهم صل علی محمد وآل محمد وعجل فرجهم
اللهمَّ کُن لولیَّک الحُجةِ بنِ الحَسَنِ صَلَواتُکَ عَلَیهِ وَ عَلی ابائهِ فی هذهِ السّاعةِ، وَ فی کُلّ ساعَة وَلیّا وَ حافظاًوقائِداً وَ ناصِراًوَ دَلیلاً وَ عَیناً حَتّی تُسکِنَهُ اَرضَکَ طَوعاً وَ تُمَتّعَهُ فیها طویلا
اللهم عجل لولیک الفرج اللهم فانصر الخامنی الکفار و الیهود و المنافقین علیهم الْكُفَّارِ وَ الْمُنَافِقِينَ وَ النَّاكِثِينَ وَ الْقَاسِطِينَ وَ الْمَارِقِينَ اللهم الظالمین بالظالمین وَ اغْلُظْ عَلَيْهِم اللهم وَفَّقَنَا وَ إِيَّاكُمْ لِمَا يُحِبُّ وَ يَرْضَى..
درسخارج اصول؛ کفایة الاصول
استعمال لفظ در معنای مجازی_جلسۀ۲
استاد سید ابوالحسن مهدوی زیدعزّه
تاریخ: چهارشنبه ۱۴۰۵/۰۲/۲۳
مدت زمان: ۲۵ دقیقه
@doroos_mahdavi
- -2-23اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم
- بحث استعمال لفظ در معنای مجازی رو در جلسه گذشته سه تا مطلب پیرامونش گفتیم این مطالب رو دقت بکنیم چون در نتیجهگیری برای ما مهمه مطلب بعدی که میخوایم الان عرض بکنیم اینه که اگر لفظی بدون علاقه توی معنای استعمال شد اینا دیگه معنای حقیقی اون لفظ میدونیم.
- فقط معنای مجازی بود که گفتیم باید یک مناسبت طبیعیه بین معنای اول و معنای دوم یعنی معنای حقیقی و مجازی باید باشه ما تو معنای مجازی مناسبت طبیعی رو میخواستیم ولیکن تو معنای خود حقیقی دیگه تناسب نمیخواد مثلا اسم این موجود ظاهرا دفتر بین دفتر و این موجود تناسب نمیخوان اما اگه خواستم اینو دفتر و.
- بیارمش تو دفااتری که تو خیابانها گذاشته میشه میگیم دفتر مثلا وکالت کل اون محل رو اون مغازه رو بهش دفتر میگن دفتر وصل شد برای این اینا میشد مجاز دیگه این چیزی که الان میخوایم تو این مطلب اضافه کنیم اینه
- که اگر یه لفظی دو تا معنا داشت هر دوش هم بی مناسبت بود ما کشف از این میکنیم که.این لفظ تو این دوتا معنا تو هر دوش حقیقیست هیچکدوم مجازی نیست وقتی حقیقی بود یه چیز دیگه رو کشف میکنیم و اون تعدد وضع میفهمیم این لفظ دوبار وصل شده تناسبم که نمیخواسته
- مثل کلمه عین عینو یه بار برای چشم وصل شده یه بار برای ترازو ما نگاه میکنیم میبینیم بین عین و چشم هیچ تناسبی نیست بعد بین عین و ترازو.و کنده وزن هیچکوم تناسب نیست پس میتونیم بگیم یه عین تعدد وضع داره
- اما یه وقت میگم عین معنای حقیقی چشمه بعد میام تو جاسوس استعمال میکنم که اونم یکی از معانیشه اون تناسب داره چون تناسب هست بین معنای حقیقی و مجازی میگم این معنای جاسوس معنای حقیقی نیست معنای مجازیه پس فرق بین معنای مجازی حقیقی همینه تو معنای مجازی ما تناسب میخوانیم تو معنای حقیقی تناسب نمیخواهیم.
- وقتی تناسب نبود واضحه که میگه این لفظ دو تا معنا داره گاه میگه ده تا همین عین تو 30 تو معنا براش گفتن معانی متعددی براش میگن همش میشه معنای حقیقی وقتی معنای حقیقی شد یه دردسر میشد برای گوینده که میخواد عینو ازش استفاده کنه از بین این 30 تا معنا کدومشو اراده کرده باید قرینه بیاره قرینه ای که توانی حقیقی میاد قرینه معینه بهش میگن فرق است بین این و قرینه در مجاز.
- در مجاز یه معنای حقیقیست یه معنای مجازی گوینده میخواد بگه من این لفظی که گفتم تو معنای مجازی دارم به کار میبرم اونو قرینه سارفه باید بیاره چون لفظ خودش خود به خود تو معنای حقیقه استعمال میشه معنای حقیقی وقتی که نخواست گوینده باید منصرفش کنه اینا میگن قرینه سارفه اما اونجایی که لفظ دو تا معنا داره در عرض هم یک دو یا بیشتر از بین اینا میخواد یک معنا رو انتخاب بکنه قرینه سارفه نمیگن.
- از اینجا ما یک مطلب دیگه هم استفاده میکنیم اینا همش نکاتی است که باید بهش توجه کنیم و اون تقدم تو معانی حقیقی معنا نداره کلمه عین نمیتونم بگم اول وصل شده برای کنده زانو بعد وصل شد برای ترازو یا بالعکس تقدم نداره نمیدانیم اثری هم نداره یعنی ارزشی نداره چون نمیتونه بفهمه علتش همینه که واضح اومده دوبار یا چند بار وصل است این کلمه را برای دو سه تا معنا تقدمی هم نداره.
- حالا من و شمایی که میخوایم استعمال کنیم قرینه معین باید بیاریم هر باری که میگیم و این لفظ مشخص کنیم که تو چه معنایی از این معانی منظور ماست در مجاز اونجا تقدم هست یعنی میگیم اول لفظ تو معنای معنای حقیقی وضع شده بعد زماناً مؤخر به خاطر یک تناسبی همون لفظ اومده تو معنای مجازی به کار میبریم مثلا کلمه نور از چیزایی که ما خیلی داریم.
- نور یه معنای حقیقی داره همون معنایی که تو فلسفه میگیم ما و ظاهر به نفسه این مظر لغیره همین نور معمولی که داریم بعد همین نور میاد مجازا استعمال میشه تو مثلا نورانیت دل الوضوع نوران حب اون نورانیت دل یقیناً مؤخر از اون معنای حقیقیه یعنی تا اول من حقیقی نباشه که من مناسبت نمیتونم پیدا کنم باید یه معنای حقیقی باشه بعد بگم حالا این معنای دوم مناسبت تبعید دارد.
- و عرف میپسندد که من این لفظو تو این نورانیت باطن هم استعمال نور رو بکنم اینجا تقدم زمانی برای معنای حقیقی هست و معنای مجازی موخره اینم چند تا مطلب بود اینجا ما اینا رو همشو تو قالب یک نکته بیان کردیم نکته بعدی نکته ایست که آقای سکاکی نظریه رو داره در معنای مجازی و این نکته مکرر گفته شده نکته قابل توجهی هم هست.
- بزرگان ما عمدتاً اونایی که محققند تبعیت کردند از این نظریه و اینو قبول دارند و اون نظریه اینه که ایشون مجاز قبول نداره که لفظ تو معنای مجازی استعمال نمیشه تو همون معنای حقیقیشه کجا مثالی که ایشون میزنه اینه میگه وقتی ما میگیم زیدون اسدون
- یا گاهی میگیم زیدون کل اسد اون وقت که میگیم کل اسد قطعا واضح که زید تو موضوع الی خودش استعمال شده یا همون شخص کاف.تو معنای اون خودشه
- یعنی برای تشبیه اسدم یعنی همون حیوان مفترض میگیم این آقایی که انسانه شبیه شیر هست اینکه قطعاً مجاز نیست اونی که خیلیا گفتن مجازه زید کالاسدونه کلافیشو برمیدارید و میگید اینجا لفظ اسد یه معنای حقیقی داره یه معنای مجازی معنای مجازیش اومده تو ذهن این آقای سکاکی منکره و میگه زید الاسدان هنوز زید و اسد تو معنای خودشه چطور.توزیع شده دقت بکنید
- میگه زید که تو معنای خودشه یعنی همون شخص شخص انسان اسد چی اسد هم میگه تو همون حیوان مفترسه همونه منتها میگه اگه بخواد اون باشه زیدون که دروغه زید اون حیوان مفترس نیست شما داری میگی هست آقای سکاکی میگه که ما برای اسد دو تا معنا داریم یه معنا معنای حقیقی یه معنای ادعایی معنای حقیقی یعنی اینکه حقیقتاً همون حیوان چهارپا.همون حیوان درندهای که تو باغ وحش میدونیم
- این معنای حقیقتشه معنای ادعایی که اونم حقیقی است چیه اینه که باز شیر رو ندیده اما ادعا میکنه که من شیر دیدم ادعا میکنه لذا اگه بخوایم فرق اینها رو متوجه بشیم سه تا حالت داره یه حالت اینه که من شیر واقعی دیدم دو شیر ادعایی دیدم سه رجل شجاع دیدم از این سه تا اولیش که قطعاً.دروغه بخوام بگم زیدان اسدان یعنی اون حیوان درنده اینکه قطعاً دروغه این اراده نشد
- 2 و 3 رو باید دقت کنیم که دو رو میگه میگه کسی که میگه زیدان اسدان میگه من زیدو که دیدم گویا اسد رو دیدم یعنی یه اسد ادعایی نه حقیقی حقیقتش همون حیوان چهارپاست میگه اون نه اما ادعا میکنه میگه من ادعا میکنم که همون حیوان چهارپا را دیدن اما حقیقتاً چی دیده انسان دیده زید رو دیده.تو معنای سوم که مشهور میگن میگن
- زید شبیه یه شبی اضافه کنی زید شبیه اسد است در شجاعت و اسد رو اصلاً از اول دیگه تو معنای حقیقیش که حیوان مفتضه نه حقیقی نه ادعایی استعمال نمیکنند و اسد رو میگن تو معنای مجازیست یعنی رجل شجاعه حب با این بیان که ایشون کرده یه نکته جالبی رو ما میفهمیم و اون اینه که ما اگه بخواهیم.
- نظر گویندهای که میگه زید الاسدونو ببینیم ملاحظه بکنیم نظرش مبالغه است درسته حب مبالغه کی هست وقتی که کاف نباشه بگم زید شبیه اسد است اون مبلغش کم میشه مبالغه وقتی زیاده که گوینده عمداً کافو نیاورده منم نباید کافه اضافه کنم بگم اینجا کافره باید کاف نیارم تا اون مبالغه فهمیده بشه بگم زید خود اسد درنده است نه رجل شجاعه.
- تا میگم خود حیوان درنده است بلافاصله میگم ادعااً نه حقیقتاً چون دروغ در میاد این بحث بحث خیلی مهمیه و صاحب کفایه در یه جایی از کفایه راجع به لاصلاة لجار مسجد الا فی مسجد این حرفو اونجا دارن تو لای نافیه میفرمان که لا صلات لجار مسجد یعنی همسایه مسجد نماز نداره تو خونهش الا فی مسجد اونقت بعضیا اومدن گفتن که حب این حدیث که دروغه حدیث الله.
- میخوام بگم کسی تو خونش همسایه مسجد هم از نماز میخونه نمازش محقق نشده قطعاً شده برای توجیهش میگن لا صلات صحیحتاً یا لا صلات کاملته یه صفت اضافه میکنند یا صفت صحت و بهتر اینه که صفت کامل نماز کامل نیست یعنی اگه نماز 100 درجه داره تو خونه اگه خوند 40 درجه 50 درجه کامل اونجاست آخوند اینا قبول ندارن میگن اگه شما یه کامللت بهش اضافه کردی مبالغه توش نیست.
- وقتی پیامبر دارن میگن لا صلات لجار المشه میخوان مبالغه بکنن آخه میگن قطعاً برو تو مسجد نمازو بخون مبالغش وقتیه که شما کاملا بهش اضافه نکنید تازه کار خراب میشه حب معلومه که نماز تو مسجد کامل نماز تو خونه ناقص ثوابش کمتره اما دیگه مبالغه نداره مبالغه وقتیه که بگیم این نماز در حالی که هست نیست حب در حالی که هست یعنی قیقتا نماز تو خونه رو میگن نیست یعنی چه نیست یعنی ادعا حقیقتاً نمازو خوندا.
- اما پیامبر دارند ادعا میکنند که من نمیپذیرم این نمازو میگم این نماز نیست این حرفی که آخوند خراسانی رضوان خدا بر روح مطهر ایشان باد تو بحث لا میگن اینجا تو بحث مجاز خوبه اینجا اشاره بکنیم و بیان بکنیم
- نکته بعدی این سخنی که گفته شده راجع به حرف های سگاکی که ما میگیم مجاز در اینجا نداریم اصلا و اسد هنوز تو حیوان مفترس استعمال شده منتها ادعا.زیدان همون حیوان مفترس است اسد است این حرف تو مجاز در کلمه هست آقایان تو مجازی در کلمهای رو گفت آیا تو مجاز در اسنادم هست خیلی باید دقت بکنیم مجاز در کلمه چیه اینه که یک کلمهای مثل اسد معنای حقیقی داره معنای مجازی اینو میگن مجاز در کلمه مجاز در اسناد اینه که اسناد فعل به فاعل اون اسناده به غیر ماهو باشه.
- ولا فعل و فاعل تو موضوع خودشه مجازم نیست مثالی که تو معانی بیان میزنند تو مطول میگن چیه جرال میرزاب این مثالی که معروفه جرا حقیقیست مجازی نیست چون ترجمهاش میگه جاری شد المیزاب اونم معنای حقیقی مجاز پس دو کلمه ما نداریم هر دوش به معنای حقیقیه ولیکن نسبت جرابه میزاب نسبت می دهند به غیر ماهمله یعنی نباید بگیم میرزاب راه افتاد باید میگفت جر الماء فی المیزاب.
- این اسناد که به غیر ماهو له چی میشه وقتی که به غیر ماهو له میگند معنای مبالغه میده اونایی که این معنای مبالغه را متوجه نیستند میان خرابش میکنن میگن جرالمیزاب ای جرال الماء فی المیزاب گفتیم که دیگه مبالغه توش نیست گویندهای که نمیگه جرلماءعمدا فی میزاب که خود میزاب راه افتاد یعنی آنچه به تکاپو انداخت به حرکت انداخت که گویا خود میرزاب تا میگن گویا دیگه شما نمیگید دروغه.
- گویا خود میزاب راه افتاد اما حقیقتاً راه نیفتاده خوب تو جر المیزاب اسناد ما به غیر ماهوئه درسته سوال اینه که آیا این مجازه در اسنادم همین بحث و بکنیم توش حب بگیم اینجا اسناد مجاز نیست بلکه اسناد به همون ماهو لهه نه به غیر ماهوله به ما هو است اما ادعا حب بعضی گفتن گفتن اینجا هم همینو میگیم میگیم ما جرا را با میزاب و تو معنای خودش استعمال میکنیم.
- بعد نسبت جراب میزاب رو که میگیم به غیر ماهوله میگیم نه یه گویا بهش اضافه میکنیم تا مبالغه فهمیده بشه ولی نمیگیم در تقدیر المائ بلکه اسناد رو میگیم به خود میرزابه مبالغه از همین جا فهمیده میشه ما مثالهای دیگه هم داریم حالا من مثال استعجانش هم عرض بکنم مثالی که برای استعجا هست اینه که میگه زیدان حمارون وقتی ما میگیم زید حمارون منظور چیه.
- منظور اینه که میخواد مبالغه بکنه مبالغه وقتیه که اینجا تو زین الحماران کاف اضافه نکنیم بلکه زید تو همون معنای زید باشه حمارم همون حیوان چهارگوشی چهارپایی که گوش دراز دارد همون باشه مبالغه وقتیه که زیدو بگیم همون حماره نه اینکه بگیم شبیه حماره یکی گفتیم شبیه اون وقت استعجاجش کم میشه خودشه میرسیم به اینکه اگر بخواد حقیقتاً باشه دروغ میشه میگیم ادعا.
- حالا تو رایت زیدا یرمی این مثال رو روش دقت بکنیم یه توجیهی بکنیم گوینده به جای اینکه بگه رایت زید میگه رایت اسدا یرمی اینو تو کتاب نهریین این مثال اومده که از قرینه یرمی میفهمیم که این حیوان مفترس ندیده رجل شجاع دیده اینم قرینه یرمیه سوال اینه که بالاخره این رای تو اسنادش اسناد دیدن به چی.اسنادو داره میده به اسد در حالی که در واقع اسناد دیدن به زید بوده چه کار میتونیم بکنیم
- یه کار اینکه بگیم اینجا اسد دو تا معنا داره یه معنای حقیقی یه معنای مجازی هم اینکه که معروف میگن و بگیم اینجا تو معنای مجازی استعمال شد ولیکن معنایی که سکاکیی که میگه میگه اینجا البته نگفته حالا ما داریم اضافه میکنیم معنایی که میگیم اینه که رایت اسدا این رایت به خود اسد نسبت داده بشه آیا این.یعنی حیوان درنده رو داره میگه دیدم منتها یه گویا ما اینجا اضافه میکنیم که میشه ادعا میکند در حالی که حقیقتاً زید و دیده اما میگه حیوان مفترس دیدم این ادعاش مبالغه توشه
- نکته ای که میخوام روی این توجه بکنیم اینه که این اسناد در کلمه مجاز در کلمه است یا مجاز تو اسناده کدومشه یعنی وقتی میگم رایتو که تو معنای خودشه اسد هم که تو معنای خودشه گرمی هم که اونم باز به معنای خودشه آیا اسد رو ما داریم.
- یعنی کلمه را فقط داریم دستکاری میکنیم ادعا میکنیم که اسد حقیقی دیدیم در حالی که اسد حقیقی ندیدم آیا اینه یا نه اسناد رایت و به اسد به کدامشه ما فعلاً آنچه که میگوییم چون این بحث بحث سختی است باید بشینیم روش فکر بکنیم آنچه خدمتتون عرض میکنم اینه که تو رای اول از اثر یعنی کلمه رو ما دستکاری میکنیم میگیم حقیقتاً اسد ندیده گویا اسد دیده بعد از اینکه.
- مجاز در کلمه شو درست کردیم میگه مجاز در کلمه نیست این کلمه ادعاییه بعد اسنادم حل میشه خود به خود اسناد به تبعشه یعنی رای تو رو چی واقع شده آیا رو زید واقع شده
- حب گوینده اینو نمیگه آیا رو حیوان مفترس واقع شده اینم که دروغه پس چیه سومیشه و اون اینه که رایتو روی اسدی واقع شده است که ادعا گوید من دیدم اما حقیقتاً نبوده است این بحثا خیلی بحث های سختی است.
- و باید روش توجه بکنیم بحث بعدی رو بخوام شروع بکنم جاده را اما بهترین رها کنم چون بحث بعدی بحث مجزایی است و اون این است که ما بخواهیم استعمال کنیم لفظ و در غیر ما وضع له اما مجاز نباشه غلط هم نباشه
- چهار رقم اینو ملاحظه بکنید که گاهی لفظ میگوییم اراده میکنیم نوعشو گاهی لفظ رو میگیم اراده میکنیم صنفشو گاهی لفظ میگیم اراده میکنیم مثلشو.
- گاهی لپسو میگیریم و اراده میکنیم شخصشو این چهار حالتیست که چون بحث به هم پیوسته است میذاریم برای بحث آینده ما انشالله و صلی الله علی محمد و.
- اللهم صل علی محمد وآل محمد وعجل فرجهم
